Write on Παρασκευή, 23 Μαΐου 2014 Κατηγορία ΙΣΤΟΡΙΑ

Σαν σήμερα, στις 23 Μαΐου 1955, τα πέντε εναπομείναντα αεροσκάφη C-47 Dakota του 13ου Σμήνους Μεταφορών, μετά το τέλος των επιχειρήσεων στην Κορέα, προσγειώθηκαν στο αεροδρόμιο Ελευσίνας, ύστερα από σειρά ενδιάμεσων σταθμών και συμπληρώνοντας πτήση διάρκειας 54 ωρών και 30 λεπτών. Το Σμήνος πραγματοποίησε μια θεαματική διέλευση πάνω από την Αθήνα, ενώ έτυχε θερμής υποδοχής από την πολιτική ηγεσία με εκπρόσωπο τον Υφυπουργό Εθνικής Άμυνας Βουρδουμπά και την ηγεσία της Αεροπορίας με επικεφαλής τον Αρχηγό ΓΕΑ Υποπτέραρχο Κων/νο Μαργαρίτη. Τέλος, στο βιβλίο πτήσεων της 355 Μοίρας Μεταφορών, στην οποία ανήκε το 13ο Σμήνος, ανεγράφη η φράση "ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΞΕΤΕΛΕΣΘΗ"

Η Ελλάδα συμμετείχε στις δυνάμεις του ΟΗΕ με την αποστολή στην Κορέα, τον Νοέμβριο του 1950, του Εκστρατευτικού Σώματος Ελλάδος (ΕΚΣΕ). Το ΕΚΣΕ στη δύναμή του περιλάμβανε ένα ενισχυμένο Τάγμα Πεζικού και το 13ο Σμήνος Μεταφορών της Πολεμικής Αεροπορίας, με αεροσκάφη C-47 Dakota.
Το Σμήνος συγκροτήθηκε στα μέσα Οκτωβρίου 1950 και απογειώθηκε για την εμπόλεμη περιοχή της Κορέας την 11η Νοεμβρίου του ιδίου έτους. Αποτελείτο από επτά αεροσκάφη της 355 Μοίρας Τακτικών Μεταφορών, που έδρευε στην Αεροπορική Βάση της Ελευσίνας, και από προσωπικό επιλεγμένο από διάφορες ειδικότητες. Τα πληρώματα των αεροσκαφών, διέθεταν πείρα από το μέτωπο της Μέσης Ανατολής 1941-44 και των επιχειρήσεων της περιόδου 1946-49.
Η ηρωική σελίδα που γράφηκε στην ιστορία της Ελληνικής Αεροπορίας δεν ήταν ανώδυνη χωρίς αίμα. Ένα αεροσκάφος καταστράφηκε στο έδαφος χωρίς απώλειες σε προσωπικό αλλά σε τρία άλλα θανατηφόρα ατυχήματα εν πτήση, έχασαν τη ζωή τους 12 άνδρες.

Διαβάστε ΕΔΩ όλο το χρονικό της ελληνικής αποστολής στη Κορέα.

Οι Έλληνες μαχητές στο έδαφος και στον αέρα συμπλήρωσαν ένα άξιο θαυμασμού έργο, όπως αυτό αξιολογείται από επίσημα έγγραφα και εύφημες μνείες. Το έργο αυτό ανενδοίαστα προκαλεί ένα γενικό αίσθημα υπερηφάνειας για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Τίμησαν το Ελληνικό Έθνος αγωνιζόμενες στο όνομα της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας.
Το όνομα της Κορέας στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη επισφραγίζει τη διαχρονική πίστη των Ελλήνων στην αξία της διεθνούς συνεργασίας για την ειρήνη και την ελευθερία.

Κάντε Like στη σελίδα μας στο facebook και ακολουθείστε μας στο Twitter

Write on Παρασκευή, 09 Μαΐου 2014 Κατηγορία ΙΣΤΟΡΙΑ

Η θέση του Ελληνικού στρατού στο Μικρασιατικό μέτωπο στις παραμονές των εκλογών του Νοεμβρίου του 1920 ήταν μάλλον ασφαλής έναντι των Κεμαλικών δυνάμεων που είχαν όμως ενισχυθεί σημαντικά με μονάδες Τουρκικού τακτικού στρατού μετά την γνωστοποίηση του περιεχομένου της Συνθήκης των Σεβρών. Οι Ελληνικές προφυλακές του Α΄ και Β΄ σώματος στρατού βρίσκονταν γύρω από την Προύσα και το Ουσάκ, συνεχώς όμως ισχυρές Τουρκικές δυνάμεις συγκεντρώνονταν στους τομείς του Εσκή Σεχήρ και του Αφιόν Καραχισάρ, παρενοχλώντας τους Ελληνικούς τομείς με μάχες προφυλακών και αψιμαχίες. Πάντως στις 11 Οκτωβρίου του 1920 οι Κεμαλικοί θα πετύχουν την πρώτη τους μικρή τοπική νίκη με την προσωρινή κατάληψη του Τζεντίζ και την υποχώρηση της ΧΙΙΙ μεραρχίας που βρισκόταν υπό τις διαταγές του υποστράτηγου Κωνσταντίνου Μανέτα και του συνταγματάρχη Γεωργίου Κονδύλη. Το Τζεντίζ θα επανακαταληφθεί λίγο μετά και στην επιχείρηση θα συμμετάσχει και το 5/42 τάγμα ευζώνων υπό την διοίκηση του Νικολάου Πλαστήρα.

Η Ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία εμφανιζόταν διχασμένη το καλοκαίρι του 1920 για τον τρόπο συνέχισης της εκστρατείας: το ΓΕΣ πρότεινε άμεση ενίσχυση και προέλαση του Ελληνικού στρατού, κατάληψη της Άγκυρας και του Ικονίου προς διάλυση των Κεμαλικών πριν ενισχυθούν αποφασιστικά. Προς αυτή την κατεύθυνση ήταν άλλωστε και η κατάληψη της Προύσας και του Ουσάκ που ήταν εκτός της περιοχής που κατακύρωνε η συνθήκη των Σεβρών στην Ελλάδα. Φαίνεται όμως πως τις απόψεις αυτές δεν ενστερνιζόταν ο Βενιζέλος, ο οποίος έθετε πολιτικές και οικονομικές προϋποθέσεις για την ανάληψη τέτοιων πρωτοβουλιών, ενώ την κατάληψη των δύο πόλεων την θεώρησε απαράδεκτη. Με απόφαση του μάλιστα στα τέλη Αυγούστου του 1922, εξανάγκασε το επιτελείο της στρατιάς υπό τον αρχιστράτηγο Παρασκευόπουλο να μετασταθμεύσει στην Αθήνα!, ώστε να είναι υπό την άμεση εποπτεία του και στο μέλλον να μην λάβει νέες πρωτοβουλίες διεύρυνσης της κατεχόμενης περιοχής, καθώς ήδη οι Έλληνες είχαν υπό τον έλεγχο τους μια ζώνη 60.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων με αυξημένες ανάγκες επιμελητείας και αστυνόμευσης. Ο Παρασκευόπουλος αμέσως παραιτήθηκε θιγμένος αλλά ανακάλεσε λίγες μέρες μετά χάρις την επέμβαση του Στεργιάδη. Το ΓΕΣ μεταστάθμευσε όντως στην Αθήνα, αλλά ένα μήνα μετά επέστρεψε στην Σμύρνη με νέα απόφαση του Βενιζέλου που κατάλαβε το ασύμφορο της απόφασης του.

Η προκήρυξη των εκλογών του 1920 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο είχε γίνει δεκτή με δυσμένεια από το σύνολο των αξιωματικών όλων των βαθμίδων που υπηρετούσαν στις μονάδες του Μικρασιατικού μετώπου λόγω της συγκυρίας. Φαίνεται από στοιχεία ότι κατά την προεκλογική περίοδο, οι ανώτατοι αξιωματικοί της στρατιάς διεξήγαγαν εκτεταμένη πολιτική προπαγάνδα στους στρατιώτες, προσπαθώντας να τους εξωθήσουν να ψηφίσουν τους "Φιλελεύθερους". Ο αρχιστράτηγος Παρασκευόπουλος σε δηλώσεις του από τον Κασαμπά όπου βρισκόταν η έδρα της στρατιάς Μικράς Ασίας, είχε καταγράψει την πρόθεση του σε περίπτωση μη εκλογής του Βενιζέλου, να τεθεί ο ίδιος επικεφαλής της στρατιάς και να στραφεί εναντίον οποιασδήποτε άλλης κυβερνήσεως σχηματιζόταν. Αλλά και ο επιτελάρχης της στρατιάς Θ. Πάγκαλος και ο διοικητής της μεραρχίας Κυδωνιών Οθωναίος ο οποίος αναλαμβάνει τον ρόλο του στρατιωτικού επόπτη των εκλογών του Νοεμβρίου, την εποχή των εκλογών βρίσκονται εγκατεστημένοι στην Αθήνα και σύμφωνα με τον Γρηγοριάδη θα αποτελούσαν την πιθανή Βενιζελική στρατιωτική αντίδραση αν η "Ηνωμένη αντιπολίτευση" έθετε καθεστωτικό ζήτημα επαναφοράς του Βασιλιά Κωνσταντίνου. Τα αποτελέσματα όμως των εκλογών τους αιφνιδίασαν και δεν αντέδρασαν η πιθανά δεν πρόλαβαν να αντιδράσουν.

Οι ενέργειες τον Βενιζελικών αξιωματικών στο Μικρασιατικό δεν περιορίστηκαν σε επίπεδο πολιτικής προπαγάνδας, αλλά φαλκίδευσαν και την ίδια την ψηφοφορία, χωρίς όμως να υπάρχουν ακριβή στοιχεία για τον βαθμό της επέμβασης αυτής. Τα εκλογικά αποτελέσματα του μετώπου δεν δόθηκαν ποτέ στην δημοσιότητα, ούτε ελήφθησαν υπόψη στους μετεκλογικούς συσχετισμούς προφανώς γιατί δεν ήταν αξιόπιστα. Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν παραδόθηκαν οι κάλπες από την μονάδα που διοικούσε ο Κονδύλης (όπως είδαμε διοικητής πεζικού της ΧΙΙΙ μεραρχίας), οι ψήφοι εντός τους ήταν δεμένες ανά εκατό με σπάγκο, ενώ οι κάλπες ήταν εμφανώς παραβιασμένες. Πάντως το ρεύμα υπέρ της "Ηνωμένης Αντιπολίτευσης" και του Βασιλιά ήταν μεγάλο ακόμη και στο μέτωπο καθώς από μεταγενέστερη (αντιβενιζελική) πηγή μαθαίνουμε ότι ο Πλαστήρας στην μονάδα του επέτρεψε απόλυτη ελευθερία ψήφου με αποτέλεσμα οι "Φιλελεύθεροι" να λάβουν μόνο 100 ψήφους έναντι 2.500 που έλαβαν οι αντιβενιζελικοί. Ο Βενιζελισμός στην συγκεκριμένη συγκυρία είχε ταυτιστεί στην συνείδηση των οπλιτών με τον πόλεμο και έτσι το αποτέλεσμα αυτό ήταν το φυσικό επακόλουθο της πρωτοβουλίας να δοθεί δικαίωμα ψήφου σε στρατιώτες που βρίσκονταν αντιμέτωποι καθημερινά με το ενδεχόμενο του τραυματισμού η του θανάτου.

Είναι αναμφίβολο πως τα τελικά αποτελέσματα των εκλογών εξέπληξαν τόσο τους νικημένους όσο και τους νικητές και όταν γνωστοποιήθηκαν, επέφεραν μεγάλη διασάλευση στην πειθαρχία των μονάδων του Μικρασιατικού μετώπου. Οι περισσότεροι στρατιώτες πίστεψαν ότι πλησίαζε η απόλυση τους και ο τερματισμός της εκστρατείας και έστησαν γλέντια, εγκαταλείποντας ακόμα και τις σκοπιές των μονάδων τους. Ήταν διάχυτη η αντίληψη ότι ο πόλεμος ήταν πολιτική επιλογή του Βενιζέλου και με την απομάκρυνση του χάρις την εκλογική του ήττα η απόλυση η η επιστροφή στην Ελλάδα ήταν κοντά. Πολλοί οπλίτες στράφηκαν εναντίον διοικητών τους που είχαν εκτεθεί υπερβολικά υπέρ των "Φιλελευθέρων", όπως ο Κονδύλης που εξαναγκάστηκε να εγκαταλείψει την διοίκηση της μονάδας του και μαζί με άλλους συναδέλφους του που αντιμετώπισαν το ίδιο πρόβλημα, κατέφυγαν στην Κωνσταντινούπολη, υπό καθεστώς διεθνούς αρμοστείας, όπου βυσσοδομούσαν κατά της νέας κυβέρνησης με αρθρογραφία στο τύπο και με συνομωσίες για την ανατροπή της. Εκείνες τις πρώτες κρίσιμες μέρες του Νοεμβρίου διακινούνταν φήμες στο μέτωπο ότι οι στρατιωτικές μονάδες του εσωτερικού είχαν διαλυθεί και ότι οι στρατιώτες τους είχαν επιστρέψει στις εστίες τους.

Όταν ο αρχιστράτηγος Παρασκευόπουλος έμαθε την εκλογική αποτυχία των Φιλελευθέρων, διέταξε την άμεση μεταφορά του 8ου συντάγματος Κρητών υπό τον αντισυνταγματάρχη Θεόφιλο Βουτσινά και μιας μοίρας ορειβατικού πυροβολικού στην Σμύρνη, ώστε αυτές να μεταφερθούν στην Αθήνα και να αποτρέψουν την ανάληψη της εξουσίας από την "Ηνωμένη Αντιπολίτευση". Στην μικρασιατική στρατιά όμως, εκτός των φανατικά Βενιζελικών "αμυνητών" υπήρχαν και οι πολυπληθείς "παραμείναντες", αξιωματικοί που δεν αποστρατεύθηκαν δηλαδή από τους Βενιζελικούς το 1917 μαζί με τους υπόλοιπους, κάποιοι εκ των οποίων μετά την γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων εκδηλώθηκαν ανοιχτά υπέρ της νέας κυβέρνησης που θα σχηματιζόταν υπό τον Δημήτριο Ράλλη. Ένας μαχητικός τους θύλακας που βρισκόταν στην ταξιαρχία ιππικού (μονάδα παραδοσιακά υπέρ του Θρόνου και των συντηρητικών) με βασικό υποκινητή τον επίλαρχο ιππικού Ιωάννη Τσαγγαρίδη, πληροφορήθηκε μέσω υποκλοπής την μεταφορά του συντάγματος Κρητών αλλά και τον πολιτικό λόγο της και έδωσε διαταγή να εκτροχιαστεί ο συρμός που θα μετέφερε τους "επαναστάτες".

Κάτι τέτοιο δεν έγινε γιατί ο Παρασκευόπουλος ανακάλεσε αυθημερόν την διαταγή μετά από τηλεγράφημα του Βενιζέλου που έλαβε στις 3 Νοεμβρίου, το οποίο τον καλούσε να πειθαρχήσει στην νέα κυβέρνηση. Την ίδια ημέρα, ενώ η κατάσταση γύρω από το Ουσάκ κλιμακωνόταν λόγω συγκέντρωσης μονάδων Τουρκικού στρατού, ο Παρασκευόπουλος εξέδωσε διαταγή με την οποία ζητούσε από όλους να πειθαρχήσουν αναλογιζόμενοι την κρισιμότητα των στιγμών, ενώ διέταξε την ταξιαρχία ιππικού που έδρευε στον Κασαμπά να προωθηθεί οδικώς στον τομέα που βρισκόταν σε απειλή, πιθανά σε μια προσπάθεια να ελέγξει την κατάσταση στα μετόπισθεν απομακρύνοντας την πιο πολιτικά αντίθετη στους Φιλελευθέρους στρατιωτική μονάδα. Ο διοικητής της ταξιαρχίας συνταγματάρχης Ν. Σπυρόπουλος απέστειλε τηλεγράφημα με το οποίο αρνήθηκε να μετακινήσει την μονάδα του, ενώ με δεύτερο τηλεγράφημα του κατηγορούσε τον Παρασκευόπουλο πως η διαταγή είχε πολιτικά και όχι στρατιωτικά κίνητρα και είχε σκοπό να απομακρύνει την ταξιαρχία από τον τομέα της, καθώς η ταξιαρχία απείχε οκτώ ημέρες πορείας από το σημείο ενώ η μεραρχία Κρητών βρισκόταν πολύ πιο κοντά και μπορούσε να ενισχύσει άμεσα την περιοχή αφού θα μετέβαινε σιδηροδρομικώς. Τέλος, προειδοποιούσε τον Παρασκευόπουλο ότι η ταξιαρχία θα συνέτριβε κάθε εσωτερικό εχθρό υπακούοντας στα κελεύσματα της πατρίδας και της νέας νόμιμης κυβέρνησης που θα σχηματιζόταν...

Ο Παρασκευόπουλος ένιωθε ότι είχε χάσει πλήρως τον έλεγχο της κατάστασης και έτσι υπέβαλλε την παραίτηση του στις 5 Νοεμβρίου, εξορκίζοντας την κυβέρνηση είτε να στείλει τον αντικαταστάτη του τάχιστα, είτε ο ίδιος ο Πρωθυπουργός να μεταβεί στην Σμύρνη για να επανέλθει η πειθαρχία στις μονάδες του εσωτερικού που πλέον δεν ελέγχονταν απολύτως από την διοίκηση της στρατιάς. Την 9η Νοεμβρίου ανέλαβε διοικητής της στρατιάς Μικράς Ασίας ο αντιστράτηγος Αναστάσιος Παπούλας, ενώ η Τουρκική επίθεση στο Ουσάκ τελικώς δεν εκδηλώθηκε ποτέ. Οι Ελληνικές μονάδες της πρώτης γραμμής παρέμειναν πειθαρχημένες και έτσι οι Κεμαλικοί, που ακόμη δεν είχαν αυξήσει θεαματικά τις δυνάμεις τους κάτι που συνέβη στο προσεχές διάστημα, δεν βρήκαν ευκαιρία να προκαλέσουν ρήγματα στο Ελληνικό μέτωπο...

Ι. Β. Δ.

Πηγές

Ιστορία ΓΕΣ, επιχειρήσεις Προύσης Ουσάκ (Ιούλιος - Νοέμβριος 1920), εκδόσεις ΔΙΣ

Gunnar Herring, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα τόμος Β΄, εκδόσεις ΜΙΕΤ

Φοίβος Γρηγοριάδης, Διχασμός - Μικρά Ασία, εκδόσεις ΚΕΔΡΗΝΟΣ

Write on Τρίτη, 06 Μαΐου 2014 Κατηγορία ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Μια ξεχωριστή βραδιά μνήμης και τιμής έγινε στο Τυμπάκι της Κρήτης. Μετά από 72 ολόκληρα χρόνια η ιστορική κωμόπολη της Μεσαράς τίμησε το Ολοκαύτωμα, την προσφυγιά, τους νεκρούς και τις θυσίες των κατοίκων...

Ήταν μια ξεχωριστή εκδήλωση που ξεκίνησε με επιμνημόσυνη δέηση στους πεσόντες, με χαιρετισμούς από τους διοργανωτές και
βέβαια μια καταπληκτική ομιλία της πρώην Διευθύντριας του εσπερινού Γυμνασίου Τυμπακίου φιλολόγου κ. Ειρήνης Μαράκη.
Η κ. Μαράκη, με τρεμάμενο πολλές φορές από τη συγκίνηση λόγο, αναφέρθηκε στον αγώνα και στην αγωνία των Τυμπακιανών σα χρόνια της Κατοχής. Στους νεκρούς που έδωσε αυτός ο τόπος, στον τρόπο που χάθηκαν, στη συμμετοχή των Τυμπακιανών στην Εθνική Αντίσταση, αλλά κυρίως στο ξεσπίτωμα και την προσφυγιά...

Μετά από 72 ολόκληρα χρόνια η ιστορική κωμόπολη της Μεσαράς τίμησε το Ολοκαύτωμα, την προσφυγιά, τους νεκρούς και τις θυσίες των κατοίκων...

Ακολούθησε κατάθεση στεφάνων από τους επισήμους, αλλά και από τις οικογένειες των εκτελεσμένων Τυμπακιανών. Συγκεκριμενα κατέθεσαν εκπρόσωποι των οικογενειών:

·Διογένη Δημητρουλάκη.
·Γαβριήλ Φασομυτάκη
·Σπύρου Καπετανάκη
·Ιωάννη Κωνσταντουλάκη του Μιχαήλ
·Μιχαήλ Μαράκη του Κωνσταντίνου
·Θεόφιλου Χριστάκη του Θεμιστοκλέους
·Γαβριήλ Φασομυτάκη του Νικολάου.

Απονεμηθήκαν μετάλλια στα πληρώματα των αεροσκαφών που ήλθαν στο Τυμπάκι, ενώ η βραδιά έκλεισε με Κρητική μουσική και χορό από το συγκρότημα του Κώστα Γεωργιλαδάκη.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Δήμο Φαιστού σε συνεργασία με τον Πολιτιστικού Σύλλογο Τυμπακίου και την Αερολέσχη Ηρακλείου «Τάλως». - Πηγή

Ευχαριστήριο
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Τυμπακίου, νιώθει την ανάγκη να ευχαριστήσει όλο τον κόσμο που μας τίμησε με την παρουσία του στην χτεσινή εκδήλωση που ήταν αφιερωμένη στην Μάχη της Κρήτης και συγκεκριμένα στο ολοκαύτωμα Τυμπακίου.

Θα θέλαμε επίσης να ευχαριστήσουμε, τον Δήμο Φαιστού που ανέλαβε εξ ολοκλήρου τα έξοδα της εκδήλωσης, όλους τους Τοπικούς και Περιφερειακούς φορείς , τους Εκπροσώπους Σωμάτων Ασφαλείας, τα μέλη της Αερολέσχη Ηρακλείου «ΤΑΛΩΣ», τους αθλητές που έκαναν τόσο μεγάλο ταξίδι και παρευρέθηκαν στην εκδήλωση -παρά το γεγονός της αναβολής των αγώνων- , την Πολεμική Αεροπορία, τον Διοικητή του Αεροπορικού Αποσπάσματος Τυμπακίου, τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό (Ε.Ε.Σ.) καθώς και όλα τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (Μ.Μ.Ε.) που τίμησαν με την παρουσία τους, όχι τον Πολιτιστικό Σύλλογο Τυμπακίου ή τον Δήμο Φαιστού, αλλά το ίδιο το Τυμπάκι και τους νεκρούς του, τους νεκρούς, που πολέμησαν για την ελευθερία του τόπου τους. Τέτοιες εκδηλώσεις είναι αφιερωμένες σε αυτούς και είναι υποχρέωσή μας να δίνουμε το παρών.

Το μεγαλύτερο ευχαριστώ, ανήκει, στους υπερήλικες επιζώντες και στους απογόνους όλων αυτών που δούλεψαν, βασανίστηκαν και πέθαναν στην δημιουργία του Αεροδρομίου Τυμπακίου οι οποίοι κατάφεραν να παρευρεθούν σε μία εκδήλωση αφιερωμένη στους προγόνους όλων μας. Ένα ιδιαίτερο ευχαριστώ, στις Μινωικές Γραμμές (Minoan Lines) που βοήθησαν για άλλη μία φορά στην μετακίνηση των αθλητών από όλη την Ελλάδα. Γίνεται ήδη προσπάθεια να θεσμοθετηθεί αυτή η εκδήλωση για να τιμώνται, σε ετήσια βάση, όλοι αυτοί που πολέμησαν για τον τόπο τους. Για τους προγόνους όλων μας. Και πάλι ευχαριστούμε!
Με εκτίμηση Πολιτιστικός Σύλλογος Τυμπακίου. "

Κάντε Like στη σελίδα μας στο facebook και ακολουθείστε μας στο Twitter

Write on Κυριακή, 27 Απριλίου 2014 Κατηγορία ΙΣΤΟΡΙΑ
Υπό Ανθυποπλοιάρχου (ΕΦ/Ο) Παναγιώτη Γέροντα ΠΝ - Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού, για την επίσημη ιστοσελίδα του Θωρηκτού 'Γ.ΑΒΕΡΩΦ" http://www.averof.mil.gr 

Πρόλογος

Το θωρηκτό, ή σωστότερα θωρακισμένο καταδρομικό, «Γεώργιος Αβέρωφ» ήταν το πλοίο που ουσιαστικά έγειρε την πλάστιγγα υπέρ του Ελληνικού Στόλου στις δύο ναυμαχίες των Βαλκανικών Πολέμων της Έλλης και της Λήμνου που ουσιαστικά «κλείδωσαν» την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο.

Το εν λόγω πλοίο καταξιώθηκε στη συνείδηση του Ελληνικού Λαού αλλά και του Έλληνα Ναυτικού. Κατέστη η ζωντανή γραμμή σύνδεσης μεταξύ του ηρωικού Πολεμικού Ναυτικού (τότε Βασιλικού Ναυτικού) του 1912, των αγώνων του Έθνους που ακολούθησαν έως τη σημερινή εποχή. Πραγματικά δεν είναι εύκολο να αναλογιστεί κανείς τί πλήγμα ίσως να δεχόταν το Πολεμικό Ναυτικό στον ηθικό τομέα αν το θωρηκτό «Γ. Αβέρωφ» είχε βυθιστεί, αν είχε χαθεί.

Το 1941 το «Γεώργιος Αβέρωφ» κινδύνευσε να χαθεί, να βυθιστεί και μάλιστα από το ίδιο το Πολεμικό Ναυτικό καθώς το πλοίο είχε θεωρηθεί άχρηστο για τις επείγουσες ανάγκες του Στόλου λόγω της πίεσης των Γερμανών και της επερχόμενης αποδημίας του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού για τη συνέχιση του Αγώνα κατά του Άξονα. Παραλίγο να επαναληφθεί το έγκλημα του 1921, όταν βυθίστηκε «τιμητικώς» με κανονιοβολισμό κοντά στη νησίδα Κυρά ο πάρων «Άρης» του Τσαμαδού. Τότε ήταν η οικονομική αδυναμία συντηρήσεως του πάρωνα...

Πριν από την έξοδο του «Γεώργιος Αβέρωφ».

Ο Ελληνικός Στόλος τις παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν αρκετά αποδυναμωμένος λόγω των οικονομικών δυσχερειών του κράτους. Κάτω από αυτές τις συνθήκες δεν έγιναν οι αναγκαίες μετασκευές στα πολεμικά πλοία και θύμα αυτής της κατάστασης υπήρξε και το «Γεώργιος Αβέρωφ». Οι αυλοί λεβήτων του πλοίου θα έπρεπε να είχαν αλλαχθεί από το 1934. Παραγγέλθηκαν τελικά το 1939 στο Βέλγιο, όπου και ευρέθησαν κατά την εισβολή των Γερμανών[1].

Την 1η Νοεμβρίου του 1939 το «Γεώργιος Αβέρωφ» πέρασε υπό την άμεση διοίκηση του αρχηγού Στόλου υποναυάρχου Καββαδία μαζί με τα δέκα αντιτορπιλικά. Το πλοίο, όπως άλλως τε και τα αντιτορπιλικά ευρισκόταν με ελάχιστο προσωπικό λόγω της επιτελικής κατεύθυνσης προς την ενίσχυση των ναυτικών οχυρών[2]. Εκτός από την έλλειψη προσωπικού το «Γεώργιος Αβέρωφ» είχε σε κακή κατάσταση του λέβητές του με αποτέλεσμα να πιάνει μέγιστη ταχύτητα 16 μιλίων[3].

Κατά την διάρκεια των σφοδρών αεροπορικών βομβαρδισμών από τους Γερμανούς (6-12 Απριλίου 1941) στην περιοχή Πειραιώς-Κερατσινίου-Ελευσίνας, το «Γ. Αβέρωφ» που ευρισκόταν αγκυροβολημένος στην Ελευσίνα κατέρριψε ένα αεροσκάφος. Είναι πολύ χαρακτηριστικές οι περιγραφές του αντιναυάρχου Καββαδία[4].

Στις 12 Απριλίου πάρθηκε η απόφαση να εγκαταλειφθεί το «Γ. Αβέρωφ» στην Ελευσίνα. Διετάχθη η άμεση εκκένωσή του και η αφαίρεση του Α/Α οπλισμού του. Το πλήρωμα έλαβε φύλλα πορείας για τη Σχολή Πυροβολικού. Την επόμενη μέρα όμως διετάχθη η άμεση ανασυγκρότησή του[5]. Φαινόταν ότι η Ηγεσία του Ναυτικού αμφιταλαντευόταν σχετικά με τη σωτηρία του γηραιού «Γ. Αβέρωφ»...

Η Έξοδος.

Μετά την αποβίβαση του Α.Σ. και του αρχιεπιστολέα και κυβερνήτη του πλοίου πλοιάρχου Ζαρόκωστα καθώς και την αντικατάστασή του από τον πλοίαρχο Βλαχόπουλο στις 16 Απριλίου, το κλίμα μεταξύ του πληρώματος δεν ήταν καλό. Όταν, στις 17 Απριλίου, ανακοινώθηκε στο πλήρωμα από τον ύπαρχο αντιπλοίαρχο Παπαβασιλείου η απόφαση του Γ.Ε.Ν. να βυθιστεί «τιμητικά» το πλοίο στην Ψυττάλεια, εκδηλώθηκε δυσαρέσκεια στο πλήρωμα και μετά την αποβίβαση του Παπαβασιλείου, ο αρχαιότερος αξιωματικός ο πλωτάρχης Παναγιώτης Δαμηλάτης αποφάσισε τον απόπλου του πλοίου. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν και η υποκίνηση του πληρώματος από τον σημαιοφόρο Ηλιομαρκάκη και τον αρχιμανδρίτη του Στόλου Δ. Παπανικολόπουλο[6].

Το πλοίο απέπλευσε από τον Κόλπο Ελευσίνας λίγο μετά τα μεσάνυκτα της 17ης προς 18η Απριλίου. Εμπόδιο στάθηκε το φράγμα της Ψυττάλειας, ο προϊστάμενος του οποίου αρνήθηκε να ανοίξει με το θυρόπλοιο τη θύρα του φράγματος αναφέροντας παράλληλα στο Γ.Ε.Ν. Ο Δαμηλάτης όμως συγκρότησε ομάδα, η οποία κατέλαβε το θυρόπλοιο και άνοιξε την θύρα[7]. Το «Γ.Αβέρωφ» διήλθε και άρχισε να πλέει προς Νότο, όταν ο κυβερνήτης του πλοίου πλοίαρχος Ιωάννης Βλαχόπουλος επιβαίνοντας σε ταχεία βενζινάκατο το πρόλαβε και ανέλαβε την διακυβέρνησή του[8]. Ο Α/Γ.Ε.Ν. έστειλε το ακόλουθο σήμα στο «Γ. Αβέρωφ»:

«Ο Θεός μαζί σας. Συνεννοούμαι με συμμάχους δια πλουν σας.»[9]

Το «Γεώργιος Αβέρωφ» εντάχθηκε σε νηοπομπή μαζί με το πλωτό συνεργείο «Ήφαιστος», τα υποβρύχια «Γλαύκος» και Κατσώνης», το αντιτορπιλικό «Κουντουριώτης και τα τορπιλοβόλα «Ασπίς» και «Νίκη». Η νηοπομπή κατέπλευσε στην Αλεξάνδρεια την 23η Απριλίου του 1941. Το πλοίο σύμβολο της Ελληνικής Ναυτοσύνης είχε σωθεί.

Επίλογος

Το Πολεμικό Ναυτικό μετά την εισβολή των Γερμανών απέπλευσε ως «σύστημα» από την Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στην Αλεξάνδρεια για την συνέχιση του Αγώνα κατά του Άξονα στο πλευρό των Συμμάχων. Εδώ πρέπει να το τονίσουμε: δεν έφευγαν απλώς κάποια πλοία αλλά όλο το Ναυτικό με τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου, τον αρχηγό του Στόλου, τους διοικητές τους κυβερνήτες, τους αξιωματικούς, τους υπαξιωματικούς και τα πληρώματα. Ένα Ναυτικό καταπονημένο αλλά συντεταγμένο και όχι ηττημένο[10]. Αυτό το κατόρθωμα συνδέει το σύγχρονο Πολεμικό Ναυτικό με την αρχαία μας ναυτική παράδοση, όταν οι αρχαίοι Αθηναίοι αν και είχαν χάσει την πόλη τους, με τον στόλο τους καταναυμάχησαν τους Πέρσες.

Σε αυτήν την αποδημία δεν είχε θέση το «Γεώργιος Αβέρωφ». Ήταν ένα πλοίο υπερήλικο και ο πλους του προς Αλεξάνδρεια ήταν καθαρή αυτοκτονία καθώς λόγω της μικρής ταχύτητας που ανέπτυσσε και του μεγάλου μεγέθους ήταν εύκολος στόχος για τα εχθρικά αεροσκάφη και υποβρύχια.

Μίλησε όμως το πλήρωμα του Γ. Αβέρωφ, το οποίο αισθάνθηκε τον συμβολισμό του, αισθάνθηκε την σύνδεση με την ναυτική εποποιία των Βαλκανικών Πολέμων. Είχαν κατανοήσει βαθειά οι πολεμιστές του Γ. Αβέρωφ ότι το πλοίο αποτελεί μέρος της ναυτικής ψυχής του Έθνους και αρνήθηκαν να το χάσουν. Ας ήταν η Ηγεσία του Πολεμικού Ναυτικού αντίθετη. Ας ήταν ακόμη και οι πιθανότητες σωτηρίας εναντίον τους. Σε αυτούς τους ανθρώπους χρωστάμε ότι έχουμε ακόμη το Γ. Αβέρωφ.

averof12

Σημειώσεις

[1] Καββαδίας Επ., Ο Ναυτικός Πόλεμος του 1940 όπως τον έζησα, Πυρσός, Αθήνα 1950, σελ 117.

[2] Βλέπε και Γέροντας Π., «Οι Ναυτικές Διοικήσεις κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», Ναυτική Επιθεώρηση, τεύχος 586. Ο ναύαρχος Καββαδίας αναφέρει χαρακτηριστικά «Ήτο λυπηρά η τιαύτη μείωσις, ήτις καθίστα προβληματικήν την εκτέλεσιν πολεμικών ασκήσεων και ιδίως ο παροπλισμός του «Αβέρωφ». Εν μέγα πλοίον είναι απαραίτητον δια τον Στόλον ως επιτρέπον ασκήσεις συνδέουσας τα τρία όπλα (αντιτορπιλλικά, υποβρύχια, αεροσκάφη), ενώ η εν αυτώ υπηρεσία και η κατάστασις αποτελούσι το καλύτερον κριτήριον ενός Ναυτικού. [...] Όχι μόνον ο «Αβέρωφ» παρέμεινε με πλήρωμα 170 ανδρών, ανεπαρκές και δι' αυτή την συντήρησίν του, αλλά και τα αντιτορπιλλικά εξεκενώθησαν πολλών μονίμων βαθμοφόρων σταλέντων εις τας Σχολάς, ως και κληρωτών, οίτινες μετέθησαν εις τα οχυρά. Ως δικαιολογία δια την τοιαύτην σπατάλην θαλάσσιας εκπαιδεύσεως εφέρετο ότι τα οχυρά απεπερατούτο[...]. Το Γ.Ε.Ν. εφαίνετο ενδιαφερόμενον αποκλειστικώς δια τα οχυρά και την εκπαίδευσιν, θεωρών τον Στόλον ως πάρεργον μη προωρισμένον να δράση σοβαρώς εν πολέμω. Τούτο άλλως τε εξηγείτο και από την αποστολήν ην του έδιδεν εις το σχέδιον και από αυτήν ην του έδιδε η Κυβέρνησις εις την σειράν προτιμήσεως.» Καββαδίας Επ., Ο Ναυτικός Πόλεμος του 1940 όπως τον έζησα, Πυρσός, Αθήνα 1950, σελ 132.

[3] Η κατάσταση του «Γ.Αβέρωφ» την 6η Απριλίου, όταν άρχισαν οι βομβαρδισμοί των Γερμανών ήταν οι ακόλουθη: « «Αβέρωφ» (Κυβερνήτης ο Αρχιεπιστολεύς του Α.Σ. Πλοίαρχος Ζαρόκωστας), ηγκυροβολημένος εις κόλπον Ελευσίνος, χρησιμοποιούμενος ως έδρα του Επιτελείου του Α.Σ. και ως πλοίο βαρείας αντιαεροπορικής προστασίας του παρά τον κόλπον Ελευσίνος ορμητηρίου του Στολίσκου Αντιτορπιλλικών. Ημερολόγιον Πολέμου Γ.Ε.Ν. 1939-1944., Υ.Ι.Ν.

[4] «Έμεινα πολύ ικανοποιημένος από την πρώτην αυτήν οκτάωρον μάχην, δια να χρησιμοποιήσω την ακριβήν έκφρασιν, του αγκυροβολημένου πλοίου κατά συστηματικού εναντίον του βομβαρδισμού και η ανωτέρω διδομένη ωραία εικών θα επαναλαμβάνεται στερεοτύπως εις πάσαν Γερμανικήν αεροπορικήν επίθεσιν[...]. Το πλήρωμα του Αβέρωφ ενεφάνιζε πάντοτε εν ώρα κινδύνου σοβαρότητα και ήρεμον αποφασιστικότητα. Η πειθαρχία του πυρός ήτο αρίστη. Είχομεν μόνον 700 φυσίγγια δια τα τέσσερα ταχυβόλα Βίκερς των 76, το μοναδικόν ως είπομεν πραγματικόν Α/Α πυροβόλον μας και έδει να γίνεται χρήσις αυτού μόνον επί πραγματικής απειλής, πράγμα αρκετά δύσκολον» και «Ο Ιερεύς του Στόλου ο αρχιμανδρίτης Παπανικολόπουλος, ακάλυπτος και φέρων άμφια, διήρχετο ήρεμα προ των ομοχειριών, ευλογών τα πυροβόλα πολλάκις ενώ ταύτα έβαλλον. Εις μίαν στιγμήν ευρέθησαν δύο αεροσκάφη άνωθεν του «Αβέρωφ» και χαμηλά. Διετάχθησαν τα Βίκερς να βάλωσι. Φαίνεται ότι εβλήθη το εν εξ αυτών, διότι απεμακρύνθη ως περιφλεγής σφαίρα και έπεσεν μετά εκρήξεων επί της Σαλαμίνος. Το εν των ταχυβόλων μόλις είχε ευλογηθή και το θρησκόληπτον πλήρωμα απέδωκε εις αυτό την επιτυχίαν» (Ε. Καββαδίας, σελ253).

[5] «Με πραγματικήν οδύνην διηύθυνα τας εργασίας εκκενώσεως του πλοίου, βλέπων να καταστρέφεται εντός ολίγων ωρών παν ό,τι εδημιουργήθη με κόπους και μόχθους ολοκλήρου διετίας. Το απόγευμα της ιδίας ημέρας (12 Απριλίου) το πλήρωμα, με τους σάκους επ' ώμου, μετέβαινε δια να φιλοξενηθή εις την Σχολήν Πυροβολικού, αι αποθήκαι είχον εκκενωθή, τα κειμήλια εστάλησαν εις το Εθνολογικόν και συνεπληρούτο η αφαίρεσις των ΑΑ ταχυβόλων R.M. 37/60. Την επομένην 13 Απριλίου (Κυριακή των Βαΐων) ειδοποιήθην λίαν ενωρίς από τον Κυβερνήτην μου Πλοίαρχο Ζαρόκωστα να κατέλθω επειγόντως εις το πλοίον , διότι απεφασίσθη η εκ νέου επάνοδος αυτού.[...]Τα πάντα ήσαν έτοιμα μέχρι της μεσημβρίας της επομένης 14 Απριλίου (Μ. Δευτέρας). Εν μόνον δεν επανήλθεν εις την προτέραν του θέσιν. Το ηθικόν του πληρώματος, το οποίον η εκκένωσις του πλοίου είχε πλήξει ανεπανορθώτως.» Αναφορά υπάρχου «Γ.Αβέρωφ» αντιπλοιάρχου Παπαβασιλείου.

[6] «Το βράδυ της 17ης Απριλίου, ο πύπαρχος αντιπλοίαρχος Παπαβασιλείου μάς συγκέντρωσε στο μεσόδομο αξιωματικών και μας ανακοίνωσε την εντολή του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού υποναυάρχου Α. Σακελλαρίου να αυτοβυθιστεί το πλοίο στην Ψυττάλεια[...]. Μετά από αυτό ο Παπαβασιλείου απέβη του πλοίου και αρχαιότερος παρών αξιωματικός παρέμεινε ο Δαμηλάτης αποφασισμένος για τον απόπλου του θωρηκτού. Ρόλο στον απόπλουν έπαιξαν και η ζωηρή υποκίνηση του πληρώματος από τον παρορμητικό σημαιοφόρο Παναγιώτη Ηλιομαρκάκη, καθώς και τον αρχιμανδρίτη του Στόλου Δ. Παπανικολόπουλο. Ο Δαμηλάτης έκανε κλήση του πληρώματος στην πρύμνη, είπε ότι οι Γερμανοί έχουν φθάσει στη Θήρα και ότι ο Αβέρωφ θα απέπλεε, κάλεσε δε όσους δεν ήθελαν να ακολουθήσουν το πλοίο να περάσουν αριστερά και να επιβιβαστούν στα πλωτά μέσα που βρίσκονταν στην πλευρά του πλοίου. Ξεκίνησε η αποβίβασή τους, σιγά-σιγά όμως, άρχισε η διαρροή από τους υπολοίπους και για να την σταματήσει ο Δαμηλάτης σήμανε πολεμική έγερση.» Απομνημονεύματα αρχιπλοιάρχου Π.Ν. ε.α Κ. Μόσχου στο Δημητρακόπουλος Αν., Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, οι πολεμιστές του Ναυτικού θυμούνται, Ναυτικόν Μουσείον της Ελλάδος, Πειραιάς 2011.

[7] Απομνημονεύματα αρχιπλοιάρχου ΠΝ ε.α Μόσχου και Δημητρακόπουλος Αν., «Η αποδημία του Στόλου τον Απρίλιο του 1941 και η «δεύτερη πατρίδα» που αυτός βρήκε στην Αίγυπτο», Ναυτική Επιθεώρηση, τεύχος 586.

[8] Δημητρακόπουλος Αν., «Η αποδημία του Στόλου τον Απρίλιο του 1941 και η «δεύτερη πατρίδα» που αυτός βρήκε στην Αίγυπτο», Ναυτική Επιθεώρηση, τεύχος 586.

[9] Γέροντας Π., «Ιστορία του Θωρακισμένου Καταδρομικού Γεώργιος Αβέρωφ» στο 100 χρόνια Γ. Αβέρωφ, Ναυτική Επιθεώρηση, Αθήνα 2011.

[10] Δημητρακόπουλος Αν., «Η αποδημία του Στόλου τον Απρίλιο του 1941 και η «δεύτερη πατρίδα» που αυτός βρήκε στην Αίγυπτο», Ναυτική Επιθεώρηση, τεύχος 586.

Κάντε Like στη σελίδα μας στο facebook και ακολουθείστε μας στο Twitter

Write on Σάββατο, 19 Απριλίου 2014 Κατηγορία ΙΣΤΟΡΙΑ

Με τη συμπλήρωση 70 χρόνων από την πολύκροτη απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Κράιπε στην Κρήτη, 7 Σκωτσέζοι ακολούθησαν τη δύσβατη στράτα των απαγωγέων στα κρητικά βουνά. Οι 7 Σκωτσέζοι (όσοι ήταν και οι βασικοί πρωταγωνιστές της απαγωγής) βρέθηκαν προ ημερών στην Κρήτη και περπάτησαν από τις Αρχάνες, που άρπαξαν τον Γερμανό στρατηγό, μέχρι την παραλία του Πολύριζου στο Ροδάκινο, απ' όπου φυγαδεύτηκε στη Μέση Ανατολή

Οι τολμηροί Σκωτσέζοι περπατούσαν για 5 μέρες στα άγρια κρητικά βουνά και στις κακοτοπιές, για 18 ώρες το εικοσιτετράωρο, ακόμα και με βαθύ σκοτάδι, όπως ο Γερμανός στρατηγός με τους Άγγλους κομάντο και τους κρητικούς αντάρτες, που με το φως της μέρας κρύβονταν και προχωρούσαν τις νύχτες.

Φτάνοντας στην παραλία του Πολύριζου στο Ροδάκινο, όπου ολοκλήρωσαν την περιπλάνησή τους, επιβιβάστηκαν σε βάρκα ταχείας πλεύσης, όπως το Απρίλιο του 1944 και αποβιβάστηκαν στην Τριόπετρα και από εκεί οδικώς κατέληξαν στις Λίγκρες, όπου τους ανέμεναν οι σύζυγοι με τα παιδιά τους.Ήταν κατάκοποι από την πενθήμερη και πολύωρη πεζοπορία και ο David Fox-Pitt, επικεφαλής της ομάδας εξήγησε φτάνοντας, ότι με την δοκιμασία αυτή «ήθελε να δει πως είναι περπατώντας 18 ώρες, όπως αυτοί, για πέντε μέρες» που έκαναν οι ίδιοι.

Βέβαια αυτούς δεν τους καταδίωκαν ούτε γερμανικά αεροπλάνα ούτε οι χιλιάδες των δυνάμεων του χιτλερικού στρατού για να τους εντοπίσουν!

Η ιδέα ...

Πριν ένα χρόνο, το εγχείρημα τέθηκε ως ιδέα στην πατρίδα τους από τον 50χρονο David στους άλλους 6 συμπατριώτες τους Neil Lavghton, Jimmy Wallace, Balph Cmeswiell, Jon Hall, Adeam Battay και Will Lawrie. Η πρόταση ενθουσίασε και έγινε αποδεκτή και από τότε όλοι τους ζούσαν «τη διαδρομή της μεγάλης απαγωγής» της Κρήτης στην γερμανική κατοχή. Καθορίστηκαν οι ημερομηνίες, ώστε να συμπέσουν με τα εβδομηντάχρονα του μεγάλου γεγονότος και ξεκίνησαν...

Έμπειροι ορειβάτες όλοι τους (ο ένας έχει φτάσει ως την κορυφή του Έβερεστ) και γνωρίζοντας την ιστορία, έβαλαν μπροστά το σχέδιο με επικεφαλής τον David. «Η πολύ καλή φιλία που είχε ο αγαπημένος μου θείος Ian Moncreiffe με τον Patrik Li Fermor και τον Stanley Moss, στάθηκε η αιτία», εξηγεί ο ίδιος. ΠΗΓΗ: MadeinCreta

 

Κάντε Like στη σελίδα μας στο facebook και ακολουθείστε μας στο Twitter