Γράφει ο Δημήτρης Σταθόπουλος
Δεν έχουν περάσει παρά λίγες ώρες που τα βομβαρδιστικά stealth B-2 Spirit της USAF συμμετείχαν σε επιδρομές κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν.
Τα B-2 απογειώθηκαν από τη Whiteman ΑFB στο Μιζούρι των ΗΠΑ, διέσχισαν τον Ατλαντικό, πέταξαν πάνω από τη Μεσόγειο και στη συνέχεια πάνω από το Ισραήλ, την Ιορδανία και το Ιράκ με τελικό στόχο το Ιράν.
Η εμβέλεια του βομβαρδιστικού, άνω των 6.000 ναυτικών μιλίων (11.112 χλμ.) χωρίς ανεφοδιασμό, επιτρέπει την εκτέλεση αποστολών από τις ηπειρωτικές βάσεις των ΗΠΑ. Με τον εναέριο ανεφοδιασμό, το B-2 μπορεί να φτάσει σχεδόν σε οποιονδήποτε στόχο παγκοσμίως, όπως αποδείχθηκε σε αποστολές από το Μιζούρι μέχρι το Αφγανιστάν και τη Λιβύη και τώρα το Ιράν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, έξι βόμβες ακριβείας GBU-57A/B MOP (Massive Ordnance Penetrator), “bunker buster” των 30.000 λιβρών, χρησιμοποιήθηκαν κατά του ερευνητικού κέντρου του πυρηνικού προγράμματος, στο Φορντό του Ιράν.
Τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις χτυπήθηκαν σε μια «πολύ επιτυχημένη επίθεση», δήλωσε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ το Σάββατο, προσθέτοντας ότι το Φορντό, έχει εξαφανιστεί. Tην αποστολή ανέλαβαν B-2 της 509th Bomb Wing και της 131st Bomb Wing, όπως είχε συμβεί και τον Οκτώβριο του 2024 εναντίον οχυρωμένων υπόγειων αποθηκών οπλισμού σε περιοχές της Υεμένης που ελέγχονταν από τους Χούθι.
H επιχειρήσεις σχεδιάστηκαν από το J-GSOC (Joint-Global Strike Operations Center/Κοινό Κέντρο Παγκόσμιων Επιχειρήσεων Κρούσης) που αποτελεί βασικό στοιχείο της 8ης Αεροπορικής Δύναμης της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ. Το J-GSOC λειτουργεί ως κόμβος διοίκησης και ελέγχου για αποστολές στρατηγικής αποτροπής και παγκόσμιου πλήγματος.
Τα αεροσκάφη Β-2 Spirit επιχειρούν από την Αεροπορική Βάση Whiteman στο Μιζούρι, όπου φιλοξενούνται οι δύο μοναδικές μονάδες της Πολεμικής Αεροπορίας των Ηνωμένων Πολιτειών που επιχειρούν με το προηγμένο αυτό stealth βομβαρδιστικό: Η 509η Πτέρυγα Βομβαρδιστικών (509th Bomb Wing) και η 131η Πτέρυγα Βομβαρδιστικών (131st Bomb Wing). Παρά το γεγονός ότι προέρχονται από διαφορετικές δομές της USAF-η πρώτη είναι ενεργός δύναμη της USAF και η άλλη της Εθνοφρουράς-, οι δύο μονάδες λειτουργούν απόλυτα συντονισμένα στο πλαίσιο της Ολικής Δύναμης (Total Force).
Η 509η BW αποτελεί την κύρια επιχειρησιακή μονάδα για την αποστολή του B-2 και είναι οργανικό στοιχείο της Διοίκησης Παγκόσμιου Πλήγματος της Αεροπορίας (Air Force Global Strike Command), καθώς και της 8ης Αεροπορικής Δύναμης. Το προσωπικό της είναι υπεύθυνο για την επιχειρησιακή διαθεσιμότητα, τη συντήρηση και την εκτέλεση στρατηγικών αποστολών του B-2 σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των αποστολών με πυρηνικά και συμβατικά όπλα.
Από την άλλη πλευρά, η 131η BW, που υπάγεται στην Εθνοφρουρά Αεροπορίας του Μιζούρι (Missouri Air National Guard), λειτουργεί ως “associate unit” της 509ης. Αυτό σημαίνει πως οι εθνοφρουροί της 131ης εκπαιδεύονται και επιχειρούν πλάι στους ενεργούς συναδέλφους τους, προσφέροντας κρίσιμη υποστήριξη σε τομείς όπως η συντήρηση, οι πτήσεις, η λογιστική υποστήριξη και ο σχεδιασμός αποστολών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η 131η BW είναι η μοναδική μονάδα της Εθνοφρουράς που επιχειρεί με B-2 και ταυτόχρονα αποτελεί τη μόνη μονάδα της Air National Guard με πυρηνική αποστολή. Ο ρόλος της είναι κομβικός για τη διατήρηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και της στρατηγικής αποτροπής των ΗΠΑ.
Η συνεργασία αυτών των δύο πτερύγων στην Whiteman αποτελεί υπόδειγμα για το πώς η ενσωμάτωση ενεργών και εφεδρικών δυνάμεων μπορεί να ενισχύσει την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, εξασφαλίζοντας την ετοιμότητα του μοναδικού στον κόσμο stealth στρατηγικού βομβαρδιστικού, ανά πάσα στιγμή, οπουδήποτε και οποτεδήποτε στον πλανήτη.
To B-2 Spirit
Το B-2 Spirit, το στρατηγικό βομβαρδιστικό χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth) της USAF, αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά και προηγμένα αεροσκάφη που έχουν ποτέ κατασκευαστεί. Με σχεδιασμό που θυμίζει αεροσκάφος από επιστημονική φαντασία και τεχνολογίες που διαμορφώθηκαν στα άδυτα του Ψυχρού Πολέμου, το B-2 είναι πραγματικό «πνεύμα» του πολέμου – αόρατο, φονικό και ακριβές.
Το B-2 κοστίζει περίπου 2,1 δισεκατομμύρια δολάρια το καθένα, καθιστώντας το το πιο ακριβό στρατιωτικό αεροσκάφος που κατασκευάστηκε ποτέ. Κατασκευασμένο από την Northrop Grumman, ξεκίνησε να παράγεται στα τέλη της δεκαετίας του 1980, αλλά η παραγωγή του περιορίστηκε από την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης.
Από την Ιδέα στην Πραγματικότητα
Η σύλληψη της ιδέας του B-2 βασίστηκε στο πρωτοποριακό σχέδιο της “ιπτάμενης πτέρυγας” που ανέπτυξε ο Jack Northrop τη δεκαετία του 1940 με το πειραματικό YB-49. Αν και τότε η τεχνολογία δεν επέτρεπε την υλοποίηση ενός τέτοιου αεροσκάφους, οι εξελίξεις στον τομέα των υλικών, των ραντάρ και των υπολογιστικών μοντέλων επέστρεψαν την ιδέα στο προσκήνιο κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Το πρόγραμμα του B-2 ξεκίνησε μυστικά με στόχο τη δημιουργία ενός βομβαρδιστικού που θα μπορούσε να διεισδύσει στα πιο προηγμένα σοβιετικά συστήματα αεράμυνας και να εκτελέσει στρατηγικά πλήγματα χωρίς να εντοπιστεί.
Πρώτη πτήση
Το B-2 παρουσιάστηκε στο κοινό για πρώτη φορά το Νοέμβριο του 1988, ενώ πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση τον Ιούλιο του 1989. Παρά τις προσδοκίες για μαζική παραγωγή 132 μονάδων, η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και το τεράστιο κόστος ανά μονάδα (περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια) περιόρισαν την παραγωγή σε μόλις 21 επιχειρησιακά αεροσκάφη. Σήμερα παραμένουν ενεργά 20 B-2, καθώς ένα αεροσκάφος (το AV-12) καταστράφηκε το 2008 κατά την απογείωση του από την Andersen AFB στη νήσο Γκουάμ στο Δυτικό Ειρηνικό.
Δυνατότητες και Επιχειρησιακή Δράση
Η Whiteman Air Force Base στο Μιζούρι είναι η μοναδική επιχειρησιακή βάση του στρατηγικού βομβαρδιστικού B-2 Spirit. Το πρώτο αεροσκάφος, με την ονομασία Spirit of Missouri, παραδόθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 1993. Την ευθύνη για την εκτεταμένη συντήρηση (depot maintenance) του B-2 έχει εργολάβος της Πολεμικής Αεροπορίας και ο συντονισμός γίνεται μέσω του Oklahoma City Air Logistics Center στη βάση Tinker, στην Οκλαχόμα.
Το B-2 εντάχθηκε επίσημα στην υπηρεσία το 1997. Αν και είχε αρχικά σχεδιαστεί για πυρηνικά πλήγματα, απέδειξε την επιχειρησιακή του αξία κυρίως σε συμβατικές αποστολές. Έκανε την πρώτη του πολεμική εμφάνιση στον Πόλεμο του Κοσόβου το 1999, όπου, επιχειρώντας από τη βάση Whiteman στο Μιζούρι, κατέστρεψε κρίσιμους σερβικούς στόχους χωρίς να γίνει αντιληπτό.
Έκτοτε, έχει χρησιμοποιηθεί επιτυχώς σε πολλαπλές επιχειρήσεις όπως η Επιχείρηση Enduring Freedom στο Αφγανιστάν το 2001, στην Επιχείρηση Iraqi Freedom το 2003 και στην Επιχείρηση Odyssey Dawn στη Λιβύη το 2011.
Η ωφέλιμη χωρητικότητα φορτίου του B-2 Spirit υπερβαίνει τις 40.000 λίβρες (18.144 κιλά), επιτρέποντας στο αεροσκάφος να μεταφέρει ένα ευρύ φάσμα συμβατικών και πυρηνικών όπλων. Οι εσωτερικές θυρίδες βομβών έχουν σχεδιαστεί ειδικά ώστε να διατηρούν τα χαρακτηριστικά stealth του αεροσκάφους, ενώ ταυτόχρονα μπορούν να φιλοξενήσουν μεγάλα φορτία πυρομαχικών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται έως και δύο GBU-57A/B MOP (Massive Ordnance Penetrator) — μια βόμβα κατηγορίας “bunker buster” βάρους 30.000 λιβρών, σχεδιασμένη για την καταστροφή βαριά οχυρωμένων υπόγειων στόχων.
Το δίμελες πλήρωμα του B-2 αποτελείται από δύο πιλότους, διατηρώντας χαμηλές απαιτήσεις σε προσωπικό χωρίς να θυσιάζεται η επιχειρησιακή ικανότητα. Αυτό επιτυγχάνεται χάρη στα προηγμένα συστήματα αυτοματισμού και υποστήριξης αποστολής του αεροσκάφους.
Η τεχνολογία stealth του B-2 ενσωματώνει υλικά απορρόφησης ραντάρ (RAM) και έναν ιδιαίτερα μελετημένο γωνιακό σχεδιασμό, που μειώνουν δραστικά την αντανάκλαση ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων. Ως αποτέλεσμα, η διατομή ραντάρ του B-2 υπολογίζεται ότι είναι συγκρίσιμη με αυτή ενός μικρού πτηνού, καθιστώντας το σχεδόν αόρατο στα συμβατικά εχθρικά ραντάρ και δίνοντάς του συγκριτικό πλεονέκτημα σε αποστολές βαθιάς διείσδυσης εντός εχθρικού εδάφους.
Συμμετοχή του B-2 σε αποστολές – Κόσοβο το 1999
Αν και σχεδιάστηκε πρωτίστως ως πυρηνικό βομβαρδιστικό, το B-2 Spirit χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά σε μάχη το 1999, στον πόλεμο του Κοσόβου, για την ρίψη συμβατικών βομβών. Η μαχητική αποτελεσματικότητα του B-2 αποδείχθηκε κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Allied Force, καθώς το αεροσκάφος ήταν υπεύθυνο για την καταστροφή του 33% όλων των σερβικών στόχων μέσα στις πρώτες οκτώ εβδομάδες, εκτελώντας αποστολές χωρίς ενδιάμεσο σταθμό από το Μιζούρι προς το Κόσοβο και πίσω.
Επιχείρηση Enduring Freedom, Αφγανιστάν το 2001
Στις 7 Οκτωβρίου 2001, ξεκίνησε η Επιχείρηση ENDURING FREEDOM, με αεροσκάφη των συμμαχικών δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένων βομβαρδιστικών B-1 και B-52 της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, να πραγματοποιούν νυχτερινά πλήγματα σε 31 στόχους. Κατά την Επιχείρηση Enduring Freedom, τα B-2 πραγματοποίησαν μία από τις μεγαλύτερες σε διάρκεια αποστολές, από τη βάση Whiteman στο Αφγανιστάν και με ασφαλή επιστροφή.
Επιχείρηση Iraqi Freedom, Ιρακ 2003
Η πρώτη του μάχιμη ανάπτυξη πραγματοποιήθηκε κατά την Επιχείρηση Iraqi Freedom, όπου εκτέλεσε 22 αποστολές από προωθημένη βάση και 27 αποστολές από τη Whiteman AFB. Τα αεροσκάφη έριξαν πάνω από 1,5 εκατομμύριο λίβρες πυρομαχικών σε στόχους υψηλής αξίας κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου.
Επιχείρηση Odyssey Dawn, Λιβύη 2011
Κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Odyssey Dawn το 2011, αεροσκάφη B-2 Spirit stealth bombers από την 509η Πτέρυγα Μάχης στη βάση Whiteman Air Force Base, στο Μιζούρι των ΗΠΑ, για πλήγματα τη Λιβύη. Πραγματοποίησαν αποστολή διάρκειας 25 ωρών περιλαμβάνοντας ανεφοδιασμό στον αέρα από KC-135 και KC-10 ιπτάμενα τάνκερ. κατά την οποία χρησιμοποίησαν 45 καθοδηγούμενες βόμβες Joint Direct Attack Munition (JDAM) για την καταστροφή ενισχυμένων καταφυγίων αεροσκαφών. Οι αποστολές αυτές εντάχθηκαν στο διεθνές πλαίσιο προστασίας του λιβυκού λαού και εφαρμογής του Ψηφίσματος 1973 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η επιχείρηση κατέδειξε τις ικανότητες μακράς ακτίνας πλήγματος του B-2 και τον ρόλο του στην υποστήριξη διεθνών ανθρωπιστικών παρεμβάσεων μέσω τεχνολογίας stealth και χειρουργικών πλήγματων υψηλής ακρίβειας.
H τελευταία χρήση των B-2 ήταν στις 16 Οκτωβρίου, όταν από τη Whiteman Air Force Base στο Μιζούρι πραγματοποίησαν επιθέσεις ακριβείας κατά πέντε οχυρωμένων υπόγειων αποθηκών οπλισμού σε περιοχές της Υεμένης που ελέγχονταν από τους Χούθι. Η επιχείρηση κατέδειξε την ικανότητα παγκόσμιου πλήγματος των Ηνωμένων Πολιτειών και τη δυνατότητα δράσης οποτεδήποτε και οπουδήποτε.
Η αποστολή των B-2 ήταν μια αποστολή Total Force, με συμμετοχή της της 131ης ΠΜ της Εθνοφρουράς του Μιζούρι, και οργανώθηκε από την 509η και το J-GSOC. Αεροπόροι από την Εθνοφρουρά εργάστηκαν δίπλα-δίπλα με τους εν ενεργεία συναδέλφους τους σε όλους τους τομείς —επιχειρήσεις, συντήρηση, σχεδιασμό, εφοδιασμό και υποστήριξη— για να απογειώσουν με ασφάλεια τα μοναδικά αόρατα βομβαρδιστικά στον κόσμο.
Η επιχείρηση ανέδειξε την συνδυαστική ικανότητα του B-2 σε εμβέλεια, ωφέλιμο φορτίο, δυσδιάκριτο ίχνος (stealth) και κατευθυνόμενα όπλα ακριβείας, αποδεικνύοντας πως πρόκειται για ένα από τα πιο εξελιγμένα αεροπορικά μέσα στον κόσμο.
Αμφισβητήσεις και Εκσυγχρονισμός
Το πρόγραμμα του B-2 δέχθηκε έντονη κριτική εξαιτίας του κόστους και της μεταψυχροπολεμικής αμφιταλάντευσης ως προς τη στρατηγική του χρησιμότητα. Παρά ταύτα, η τεχνολογική του υπεροχή διασφάλισε τη συνέχιση του εκσυγχρονισμού του.
Σήμερα, το B-2 είναι εξοπλισμένο με εξελιγμένα ηλεκτρονικά συστήματα, δυνατότητα προσβολής με καθοδηγούμενα όπλα ακριβείας και αυξημένες δυνατότητες συλλογής πληροφοριών. Οι αναβαθμίσεις που λαμβάνει το διατηρούν επιχειρησιακά επίκαιρο και κρίσιμο στοιχείο της αμερικανικής στρατηγικής αποτροπής, ενώ αποτελεί τη «γέφυρα» για την έλευση του νέου stealth βομβαρδιστικού B-21 Raider.
Κάντε Like στη σελίδα μας στο facebook – ακολουθείστε μας στο X στο linkedin και στο Youtube
