Γράφει ο Στέφανος Καραβίδας
Τα επόμενα νησιά στον Περσικό κόλπο που θα μας απασχολήσουν μετά τη νήσο Kharg, θα είναι η νήσος Abu Musa μεταξύ ΗΑΕ και Ιράν καθώς και τα 2 βορειότερα αυτής, η μικρή και η μεγάλη Tunb.
Παρότι δεν ονοματοδότησαν όπως η νήσος Hormuz τα στενά, είναι υψηλής στρατηγικής σημασίας στον Περσικό, καθότι λόγω βάθους των υδάτων, οι θαλάσσιοι δίαυλοι εισόδου και εξόδου του Περσικού μετά τα στενά του Hormuz, περνάνε από αυτά τα 3 νησιά. Στα δυτικά τους γειτνιάζει η ιρανική νήσος Siri, της οποίας οι ενεργειακές εγκαταστάσεις, δέχθηκαν επίθεση από τις ΗΠΑ το 1988.
Τα νησιά αυτά καταλήφθηκαν από το Ιράν στις 30 Νοεμβρίου του 1971, παρά το γεγονός ότι οι σε αποχώρηση Βρετανοί, τα είχαν εντάξει διοικητικά στο εμιράτο της Σάρτζα, γειτονικό του εμιράτου του Ντουμπάι. Αυτό συνέβη 2 μέρες πριν από την ίδρυση των ΗΑΕ (2 Δεκεμβρίου), τα οποία εν συνεχεία στις 9 Δεκεμβρίου 1971, έθεσαν το θέμα στο ΣΑ του ΟΗΕ. Μάλιστα, κατά τον πόλεμο Ιράκ-Ιράν, ο Σαντάμ Χουσεΐν προφασίστηκε ότι ένας από τους λόγους του πολέμου, ήταν η απελευθέρωση των νήσων (αραβικά εδάφη κατεχόμενα από το Ιράν) και η «αποκατάσταση της διεθνούς έννομης τάξης».
Στις 3 πρώτες εβδομάδες του πολέμου, τα ΗΑΕ δέχθηκαν από το Ιράν περισσότερες από 2000 επιθέσεις. Ωστόσο, επέλεξαν να μην απαντήσουν επιθετικά, προκειμένου να μην κλιμακωθεί η κατάσταση, με την προσδοκία ότι η παρούσα σύγκρουση μπορεί να λήξει σύντομα, όπως αντίστοιχα συνέβη στον πρόσφατο “πόλεμο των 12 ημερών” το καλοκαίρι του 2025. Επιδίωξαν δηλαδή να αποφύγουν αχρείαστη κλιμάκωση, που θα επηρέαζε σε βάθος την οικονομία.
Όσο όμως η κατάσταση ανασφάλειας που επηρεάζει τις οικονομίες και τις κοινωνίες των αραβικών κρατών του Κόλπου παρατείνεται, πολύ πιθανό να δούμε αλλαγή στρατηγικής, δεδομένου ότι δεν διαφαίνεται σύντομα, διέξοδος. Πολύ αναμενόμενο λοιπόν, η παρούσα στρατηγική να κριθεί ως αναποτελεσματική σε βάθος χρόνου, με όχι εύκολα και γρήγορα αποσβέσιμες επιπτώσεις για την οικονομία.
Στο πλαίσιο λοιπόν της σεναριολογίας περί χερσαίας αμερικανικής επιχείρησης για τη «διασφάλιση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας» στα στενά του Hormuz, μια εμπλοκή – τουλάχιστον – των ΗΑΕ με πρόφαση την «αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας» και αντάλλαγμα την επιστροφή των νησιών στην κυριαρχία των ΗΑΕ, φαντάζει πιθανή. Μάλιστα, με την υποστήριξη ακόμη και του Κατάρ, το οποίο σε αντίθεση με τη Σαουδική Αραβία (Ερυθρά θάλασσα) και τα ΗΑΕ (Fujairah), δεν δύναται να παρακάμψει τα στενά του Hormuz και είναι από τους πλέον πληττόμενους δρώντες.
Η στρατηγική του Εξαναγκασμού (Coersion) που αποτελεί ανεξάντλητο θέμα, παρέχει τέσσερις βασικές επιλογές:
- Την απειλή χρήσης βίας, η οποία από τη στιγμή που επελέγη η στρατιωτική εμπλοκή έπαψε να υφίσταται.
- Τον εκφοβισμό-τιμωρία (punishment) του πληθυσμού, ο οποίος με τη σειρά του θα ασκούσε πολιτική πίεση στην ηγεσία του για συνθηκολόγηση. Όπως περιγράφει ο Robert Pape στο βιβλίο του «BOMBING TO WIN, Air Power and Coersion in War», για να επιτύχει αυτή η μορφή εξαναγκασμού, απαιτείται “η συνεργασία” του εξαναγκαζομένου, που προϋποθέτει την άριστη μελέτη του σχετικά με τις αντοχές και τον αξιακό του κώδικα, αλλά και την ικανότητα του αντιπάλου να ασκήσει μεγαλύτερο εξαναγκασμό ο ίδιος στο έδαφος, στον δικό του πληθυσμό, από ότι ο επιτιθέμενος. Επίσης, προκύπτει πως και αυτή η επιλογή παρόλο που δοκιμάστηκε, δεν έφερε τα προσδοκόμενα αποτελέσματα (αποτυχία εσωτερικής εξέγερσης).
- Τον αποκεφαλισμό της ηγεσίας (decapitation), που επίσης αποδεικνύεται ότι δεν λειτουργεί.
- Τέλος, την άρνηση (denial), δηλαδή την επίμονη μέχρι σημείου ολοκληρωτικής καταστροφής στοχοποίηση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του αντιπάλου, η οποία παραμένει η μόνη διαθέσιμη, προσκειμένου να επιτευχθεί ένα αποδεκτό πολιτικό αποτέλεσμα.
Η παρούσα σύγκρουση, έχει περιέλθει σε τέλμα και στασιμότητα, η οποία για πολλούς λόγους δεν μπορεί να παραταθεί. Με δεδομένο ότι οι επιτιθέμενοι έχουν αποδεκατίσει την αεροπορία, την αεράμυνα και το ναυτικό του Ιράν, χωρίς ωστόσο εμφανές και ορατό στο άμεσο μέλλον πολιτικό αποτέλεσμα, η κλιμάκωση και η με οποιοδήποτε τρόπο χερσαία εμπλοκή, φαίνεται δυστυχώς ως η μοναδική και μοιραία αναπόφευκτη επιλογή για τους επιτιθέμενους.
Ο “μωσαϊκός πόλεμος” (mosaic warfare) που έχει επιλέξει το Ιράν ως στρατηγική αξιοποίησης των δυνάμεών του, από πλεονέκτημα και “αγκάθι” για τους επιτιθέμενους στην παρούσα φάση, ενδεχομένως σε περίπτωση χερσαίας επέμβασής τους, να γυρίσει σε “μπούμερανγκ” για το Ιράν. Αυτό, εφόσον οι αποκεντρωμένες διοικήσεις, δεν μπορέσουν να προσφέρουν ενίσχυση και αμοιβαία υποστήριξη στα πληττόμενα σημεία, όπως μία πιο συγκεντρωτική δομή διοίκησης που να μπορεί να λειτουργήσει και κάθετα, θα είχε τη δυνατότητα να εξασφαλίσει.
Πέρα από τα τρία νησιά στον Περσικό που αναφέρθηκαν, η (προπαρασκευαστική;) επίθεση στις ιρανικές ναυτικές δυνάμεις στην Κασπία, πλησίον της οποίας βρίσκεται η Τεχεράνη, ίσως να μην είναι άσχετη, στο γενικότερο σενάριο μιας χερσαίας πολυμέτωπης επέμβασης με αντιπερισπασμούς. Άλλωστε, άλλοι γειτονικοί κρατικοί και ημικρατικοί δρώντες με συγγενείς εθνοφυλετικά πληθυσμούς εντός του Ιράν, ενδεχομένως να επιθυμούν να αξιοποιήσουν το ευρύτερο παράθυρο ευκαιρίας προς όφελός τους.
Εφόσον, παρά το υψηλό ρίσκο μιας τέτοιας εκτίμησης, «αποκατασταθεί» η από το 1971 «διασαλευθείσα» σχετικά με την κυριαρχία του Abu Musa και των πέριξ νήσων, «διεθνής έννομη τάξη», υπό τη μόχλευση της ανακατανομής Ισχύος, θα δημιουργηθεί ευνοϊκό προηγούμενο για το Κυπριακό. Η «γεωπολιτική συναστρία» κάτω από την οποία εξελίσσεται η τρέχουσα σύγκρουση, δύναται να οδηγήσει σε εκδίωξη των ιρανικών δυνάμεων από τα νησιά του Περσικού.
Αντίστοιχα, μία επόμενη φάση της ίδιας γεωπολιτικής ευθυγράμμισης, ενδεχομένως ωθήσει «ενδιαφερόμενες» δυνάμεις, να εκδιώξουν τα τουρκικά κατοχικά στρατεύματα από την Κύπρο, κάτι το οποίο οφείλουμε να προπαγανδίζουμε ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Το Κυπριακό είναι ζήτημα εισβολής και κατοχής αποκλειστικά! Είναι πλέον προδήλως παράλογο για την κυπριακή ηγεσία, να εξακολουθεί να συζητά με τον κατοχικό ηγέτη ως «εκπρόσωποι κοινότητας», για την εξ ορισμού και ετυμολογικά ακόμη, διχοτομική Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία, την ώρα που οι διεθνείς ισορροπίες δείχνουν πως η αποκατάσταση της έννομης τάξης μπορεί να επιτευχθεί μέσα από τις στρατηγικές ανακατανομής της Ισχύος.
O Στέφανος Καραβίδας είναι Επισμηναγός (Ι) ε.α, Διεθνολόγος και Υπ. Δρ. Γεωπολιτικής
Κάντε Like στη σελίδα μας στο facebook – ακολουθείστε μας στο X στο linkedin και στο Youtube
