Η απόκτηση των αεροσκαφών F-4E Phantom II από την Ελληνική Αεροπορία (μετέπειτα ΠΑ) αναμφίβολα άλλαξε την μαχητική ισχύ – όχι μόνο του Όπλου – αλλά και συνολικά των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Η έλευση των αεροσκαφών F-4E Phantom, που αποτελούσαν όταν παραγγέλθηκαν (1972) την κορυφαία ολοκληρωμένη πλατφόρμα πολλαπλού ρόλου του δυτικού οπλοστασίου, αλλά και η πρωτοποριακή εκπαίδευση των Ελλήνων αεροπόρων στις ΗΠΑ, οδήγησαν την Πολεμική Αεροπορία σε μια νέα εποχή.
Μέσω των F-4E Phantom και της αλλαγής νοοτροπίας/δυνατοτήτων των κυβερνητών και συγκυβερνητών των υπερσύγχρονων αυτών μαχητικών, η ΠΑ ίδρυσε το Σχολείο Όπλων Τακτικής (ΣΟΤ) και το Κέντρο Αεροπορικής Τακτικής (ΚΕΑΤ). Οι αεροπορικοί αυτοί φορείς λειτούργησαν ως η «κολυμβήθρα» της αναβάπτισης πολλών Ελλήνων αεροπόρων σε μαχητές ικανούς να εκτελέσουν κάθε είδους αποστολή.
Το defenceline.gr, μέσω της πολυετούς και επίπονης έρευνας του Δημήτρη Ι. Σταθόπουλου, έχει φωτίσει – με σειρά δημοσιευμάτων – άγνωστες έως τώρα πτυχές της ιστορίας των F-4E Phantom στην Ελλάδα. Πολύ σύντομα, μέρος της έρευνας αυτής θα αποτυπωθεί στον πρώτο (Α’) τόμο της υπό έκδοση σειράς βιβλίων «Από το Φάντομ στο Phantom». Το έργο πλαισιώνεται από σπάνια έγγραφα και αδημοσίευτο φωτογραφικό υλικό από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα.
Η πρώτη απώλεια Phantom στην Ελλάδα
Στο πλαίσιο της έρευνας, αναζητήσαμε πληροφορίες για την «τύχη» του F-4E Phantom με s/n 72-01506 (01506). Το αεροσκάφος αυτό έκανε τη «βαριά» προσγείωση στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου (126 ΣΜ) στις 22 Ιουλίου 1974, κατά την διάρκεια της μεταστάθμευσης της δεύτερης 4αδας των μαχητικών της 339 Μοίρας Διώξεως/Βομβαρδισμού (339 ΜΔ/Β) που εστάλησαν από την 117 Πτέρυγα Μάχης της Ανδραβίδας στην Κρήτη, για να προσβάλουν τις τουρκικές αποβατικές δυνάμεις στην Κύπρο.
Το 72-01506 ήταν η πρώτη απώλεια του τύπου, ενώ το πλήρωμά είχε κάνει επιτυχημένη χρήση των εκτινασσόμενων καθισμάτων. Οι εκτεταμένες ζημιές λόγω της φωτιάς που ξέσπασε μετά την «βαριά» προσγείωση, απέκλεισαν αυτόματα οποιαδήποτε προοπτική επισκευής του F-4E Phantom. Ωστόσο, σύμφωνα με μαρτυρία του Σμηναγού (ΤΜΑ) ε.α. Αθανάσιου Ράπτη: «Πρώτη μας μέριμνα, έπειτα από εντολές, ήταν να αφαιρέσουμε κάθε λειτουργικό κομμάτι και εξάρτημα από το κατεστραμμένο Phantom που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ανταλλακτικό. Αφού αυτά συσκευάστηκαν, εστάλησαν στην Τανάγρα».
Στις 18:00 της 22ας Ιουλίου 1974 απογειώνεται από την 126 ΣΜ το Noratlas 128 με προορισμό την 114 ΠΜ. Ακολούθησαν άλλες δύο πτήσεις προς την Τανάγρα από Noratlas που προσγειώθηκαν στην 126 ΣΜ μετά τη συμμετοχή τους στην Αποστολή ΝΙΚΗ. Την επομένη, 23 Ιουλίου, πραγματοποίησαν πτήσεις από την 114 ΠΜ προς τον αερολιμένα Ελληνικού, όπου βρισκόταν το ΚΕΑ (Κρατικό Εργοστάσιο Αεροσκαφών). Πιθανόν να μετέφεραν τα απάρτια από το 01506!
Αυτή ήταν η εξέλιξη μετά το ατύχημα στις 22 Ιουλίου 1974. Η έρευνά μας κατέληξε στο συμπέρασμα πως το κατεστραμμένο και αποψιλωμένο από κάθε χρήσιμο υλικό F-4E Phantom 01506 είχε παραμείνει για ένα διάστημα στο Ηράκλειο μετά το ατύχημα και εν συνεχεία φορτώθηκε σε καράβι με προορισμό την Αθήνα.
Αξίζει να σημειωθεί πως το 1982, σε αεροπορικό ατύχημα στη Λάρισα, υπέστη εκτεταμένες ζημιές το «01517». Κάποιοι υποστηρίζουν ότι απάρτια του «01506» χρησιμοποιήθηκαν για την επισκευή του «01517» από την ΕΑΒ, το οποίο μάλιστα εκσυγχρονίστηκε στο πρόγραμμα αναβάθμισης στις αρχές του 2000.
Η μετέπειτα «τύχη» του και ο… εντοπισμός
Στο βιβλίο του ερευνητή και λάτρη της Αεροπορικής Ιδέας από το Αγρίνιο, Θέμη (Θεμιστοκλή) Βρανά «Πολεμώντας τη Λήθη» που εκδόθηκε το 2011, με σκοπό τη διάσωση της αεροπορικής κληρονομιάς της Ελλάδας, παρουσιάστηκε μια φωτογραφία ενός F-4E με παραλλαγή SEA (South East Asia) στις εγκαταστάσεις της ΕΑΒ. Το Phantom αυτό δημιούργησε τις υποψίες πως θα μπορούσε να είναι το αεροσκάφος 01506, του ατυχήματος του 1974 στην 126 ΣΜ.
Δυστυχώς δεν μπορούσε – τότε – να αποδειχθεί, καθώς στην επιτόπια έρευνα του δεν υπήρχαν στοιχεία που να καταδεικνύουν το tail ή το serial number του αεροσκάφους, ενώ το κομμάτι της ατράκτου με το πιλοτήριο βρισκόταν σε ένα σημείο με έντονη βλάστηση.
Πριν από λίγο διάστημα, ο Θέμης Βρανάς εντόπισε πως στον ηλεκτρονικό ιστότοπο της «Διαύγειας» είχε προκηρυχθεί διαγωνισμός εκποίησης στρατιωτικού υλικού από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (ΥΕΘΑ). Ανάμεσα στα υλικά προς διάθεση για εκποίηση σκραπ περιλαμβάνονταν πέντε αεροσκάφη από τις εγκαταστάσεις της ΕΑΒ, δύο Α-7 και τρία F-4E. Στον πίνακα του υπουργείου αναγραφόταν ο τύπος, η χρονολογία και το s/n όλων των αεροσκαφών.
Με έκπληξη διαπιστώσαμε πως το ένα από τα Phantom είναι το 01506, επιβεβαιώνοντας τις υποθέσεις τόσων ετών, μέσα από μια πηγή που δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης. Πρόκειται για το αεροσκάφος που καταστράφηκε στο Ηράκλειο στις 22 Ιουλίου 1974!
Προς ενίσχυση των παραπάνω, θα αναφέρουμε ένα ακόμα στοιχείο: Πέραν του 01506, μόνο ένα Phantom της ΠΑ έχει επίσης καταστραφεί από φωτιά. Πρόκειται για το RF-4E Phantom με s/n 77-1763 της 348 ΜΤΑ στη Σαντορίνη (6 Ιουνίου 2008) το οποίο εκτέλεσε αναγκαστική προσγείωση μετά από απώλεια υδραυλικών. Αν υποθέσουμε ότι το συγκεκριμένο αεροσκάφος (το οποίο επίσης έφερε παραλλαγή SEA) μετά την απώλειά του μεταφέρθηκε επίσης στην ΕΑΒ και θα μπορούσε να οδηγήσει στο (εσφαλμένο( συμπέρασμα πως το κουφάρι της ατράκτου που φωτογραφήθηκε το 2010 για πρώτη φορά από τον Λάμπρο Αμβράζη και τον Θέμη Βρανά ήταν RF-4E και όχι F-4E, τα φωτογραφικά ντοκουμέντα που δημοσιεύει σήμερα το defenceline.gr διαλύουν κάθε αμφιβολία: Στο κάτω μέρος της ατράκτου διακρίνονται οι φορείς ανάρτησης των πυραύλων AIM-7 Sparrow, που φυσικά απουσιάζουν από την φωτοαναγνωριστική έκδοση του Phantom!
Επίσης, το RF-4E Phantom με s/n 77-1763 (φωτογραφία παραπάνω), έφερε στους αεραγωγούς το σύστημα DIAS, που προφανώς δεν υπήρχαν στα αεροσκάφη F-4E που παρελήφθησαν το 1974.
O «θησαυρός» θα λιώσει σαν… παλιοσίδερα;
Με όλα τα παραπάνω ντοκουμέντα που παραθέτουμε, το ερώτημα προκύπτει αβίαστα. Είναι δυνατόν αυτό το κειμήλιο να καταλήξει στα χέρια… μαντράδων ως σκραπ και να λιώσει ως απλό μέταλλο, ή να παραμείνει σε αυτή την κατάσταση εντός ΕΑΒ;
Τα τμήματα του F-4E Phantom με s/n 72-1506 (01506) που παρέμεναν στη λήθη για δεκαετίες, είτε πνιγμένα στα χόρτα είτε τώρα σε μια άλλη γωνιά της ΕΑΒ έχουν μια και μόνη θέση. Στο Μουσείο της Πολεμικής Αεροπορίας στο Τατόι, δίπλα στους άλλους αεροπορικούς «θησαυρούς» που διασώζονται, ανακατασκευάζονται και παρουσιάζονται στο κοινό.
Η θέση τους είναι εκεί, πλάι στα τμήματα του Noratlas «ΝΙΚΗ 4» που μετά την ανασκαφή στο Τύμβο της Μακεδονίτισσας έχουν μεταφερθεί στη Μητροπολιτική Ελλάδα, ενισχύοντας με αυτό τον τρόπο τα εκθέματα από την περίοδο της Κυπριακής τραγωδίας.
Μια ιδέα αξιοποίησης
Κλείνοντας το άρθρο μας, παρουσιάζουμε μια ιδέα για την αξιοποίηση των τμημάτων του F-4E Phantom με s/n 72-1506 (01506), από αντίστοιχες πρακτικές που εφαρμόζονται με επιτυχία στην Αμερική. Ένα F-4D Phantom, με αριθμό σειράς 65-0720, το οποίο εντάχθηκε σε υπηρεσία με την Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ το 1966.
Το 1972 συμμετείχε στον πόλεμο του Βιετνάμ, πετώντας με την 555η Μοίρα Τακτικών Μαχητικών «Triple Nickel», της 432ης Πτέρυγας Τακτικής Αναγνώρισης, με έδρα την αεροπορική βάση Udorn στην Ταϊλάνδη.
Αναπαλαιώθηκε χάρη στην προσπάθεια του συλλέκτη David Garbe (οι παραπάνω φωτογραφίες προέρχονται από το αρχείο του) και παρουσιάζεται σε αεροπορικές επιδείξεις και άλλες εκδηλώσεις.
Το τμήμα της ατράκτου του F-4E Phantom με s/n 72-1506 (01506) μπορεί – και πρέπει – να επανέλθει στη κατάσταση που ήταν τον Ιούλιο του 1974, από τον μοναδικό επίσημο φορέα που έχει την ευθύνη της διάσωσης των αεροσκαφών που πέταξαν με τα ελληνικά εθνόσημα. Το Μουσείο της ΠΑ.
Για να αποτελέσει ένα ακόμα σημείο αναφοράς στην πολυετή προσφορά του θρυλικού Phantom στην Ελλάδα, τόσο για τους ανθρώπους που το πέταξαν και το συντήρησαν, όσο και για όλους τους λάτρεις της Αεροπορίας στη χώρα μας.
Κάντε Like στη σελίδα μας στο facebook – ακολουθείστε μας στο X στο linkedin και στο Youtube
