Η Πέμπτη 28 Μαρτίου 1974 απετέλεσε ορόσημο για την Ελληνική Αεροπορία (ΕΑ), καθώς ήταν η ημέρα της επίσημης τελετής παράδοσης των μαχητικών αεροσκαφών F-4E Phantom II. Η εκδήλωση για την ένταξη των πρώτων από τα συνολικά τριάντα οκτώ (38) αεροσκάφη, – τα οποία κατασκευάζονταν από την McDonnell Douglas Corporation για λογαριασμό της Ελλάδας – πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις της εταιρείας, στο Διεθνές Αεροδρόμιο Lambert του St. Louis στο Missouri.
Εκείνη την ημέρα έγινε επίσης η αποδοχή από την ΕΑ του αεροσκάφους 01504 (c/n 4455) ενώ δύο ημέρες νωρίτερα, στις 26/3, είχε γίνει η αποδοχή του 01503 (c/n 4451) από το μόνιμο κλιμάκιο της αεροπορίας που βρισκόταν εκείνη την περίοδο στο St. Louis, επιφορτισμένο με αυτές τις διαδικασίες.
Επικεφαλής της ελληνικής αποστολής στην τελετή ήταν ο τότε Αρχηγός Αεροπορίας (Α/Α), Αντιπτέραρχος (Ι) Αλέξανδρος Παπανικολάου (θητεία 25/11/1973–23/1/1975), συνοδευόμενος από τον Σμήναρχο (Ι) Βασίλειο Οικονόμου, που ήταν Αεροπορικός Ακόλουθος στην Ουάσιγκτον.
Την ελληνική αποστολή στο αεροδρόμιο Lambert συμπλήρωναν επίσης ο Διοικητής της 339 Μοίρας Δίωξης Βομβαρδισμού (ΜΔ/Β), Αντισμήναρχος (Ι) Σωτήρης Κοντογιάννης, και ο Διοικητής της 338 ΜΔ/Β, Ασμχος (Ι) Χαρίλαος Αγγελόπουλος, μαζί με τους Ασμχους (Ι) Στέφανο Σκρέκα της «9» και Παναγιώτη Μπαλέ της «8», Αξιωματικούς Επιχειρήσεων των δύο νεοσυσταθέντων μοιρών Phantom αντίστοιχα.
Παρόντες ήταν φυσικά ο Σάντι ΜακΝτόνελ (Sandy McDonnell), πρόεδρος της McDonnell Douglas Corporation (MDC), ο Τζορτζ Σ. Γκραφ (George S. Graff), πρόεδρος της McDonnell Aircraft Company (MCAIR), άλλα ανώτερα στελέχη της εταιρείας καθώς και ανώτατοι αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ.
Η τελετή είχε διπλή συμβολική σημασία. Η Ελληνική Αεροπορία παραλάμβανε επίσημα το πρώτο της μαχητικό αεροσκάφος Phantom μόλις μία εβδομάδα πριν από τον εορτασμό της 25ης επετείου από την ίδρυση του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου (4 Απριλίου 1949). Στην ομιλία του, ο Σάντι ΜακΝτόνελ υπογράμμισε το γεγονός αυτό, τονίζοντας ότι η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία, φρουρώντας το νότιο σκέλος του ΝΑΤΟ, διαδραμάτιζε καθοριστικό ρόλο στη διασφάλιση της διαρκούς ασφάλειας της Ατλαντικής Συμμαχίας. Στη συνέχεια, επικαλέστηκε τα λόγια του προέδρου Τζορτζ Ουάσινγκτον (George Washington), ο οποίος στην πρώτη του ομιλία προς το Κογκρέσο είχε δηλώσει: «Το να είναι κανείς προετοιμασμένος για πόλεμο αποτελεί ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέσα για τη διατήρηση της ειρήνης».
Ο δεύτερος λόγος που προσέδιδε ιδιαίτερη βαρύτητα στην τελετή ήταν το γεγονός ότι πραγματοποιήθηκε στις 28 Μαρτίου 1974, ακριβώς δύο χρόνια μετά την υπογραφή των συμβάσεων αγοράς, οι οποίες είχαν συναφθεί στις 28 και 29 Μαρτίου 1972, τόσο στην αμερικανική πρεσβεία όσο και στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας στην Αθήνα.
Μετά το πέρας της ομιλίας του, ο Αντιπτέραρχος Παπανικολάου προσέφερε στον κ. ΜακΝτόνελ ένα αγαλματίδιο του Ικάρου, της εμβληματικής μορφής της ελληνικής μυθολογίας. Η κίνηση αυτή είχε ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς στο πρόγραμμα «Peace», όπως χαρακτηρίζονταν όλες οι αγορές αεροσκαφών από τις ΗΠΑ μέσω FMS, η Ελληνική Αεροπορία είχε προσδώσει την ονομασία «Icarus» ως συμβολικό χαρακτηρισμό της ελληνικής προμήθειας.
Στο χώρο παρουσιάσεων της McDonnell Aircraft δέσποζε το αεροσκάφος 01512 (c/n 4485), έχοντας την τιμητική του ως το πιο πρόσφατο αεροσκάφος της ΕΑ που μόλις είχε εξέλθει από τη γραμμή παραγωγής της MCAIR, που βρισκόταν λίγα μέτρα από τον χώρο της εκδήλωσης. Για τον λόγο αυτό είχε «ντυθεί» με μεγάλα ελληνικά εθνόσημα (roundels) κυανού χρώματος, πλήρως οπλισμένο για τις ανάγκες της στατικής παρουσίασης, με βόμβες γενικής χρήσης Mk.82 και πυραύλους αέρος-αέρος AIM-7 Sparrow.
Επιπλέον Phantom
Εκείνη την ημέρα, στην τελετή παράδοσης των ελληνικών F-4E Phantom, μια επιπλέον έκπληξη περίμενε τους παρευρισκόμενους εκπροσώπους του τύπου. Ο πρόεδρος της McDonnell, ο «κύριος Μακ» όπως ήταν το παρατσούκλι του Σάντι ΜακΝτόνελ, ανακοίνωσε στην ομιλία του την αποδοχή για τριάντα οκτώ (38) τελικά μαχητικά αεροσκάφη F-4E Phantom από την Ελληνική Αεροπορία, αντί για τριάντα έξι (36), στο πλαίσιο του προγράμματος Peace Icarus. Από αυτά, τα τριάντα έξι (36) θα παραδίδονταν έως τον Νοέμβριο του 1974, ενώ τα εναπομείναντα δύο (2) προβλεπόταν να παραδοθούν το 1976.
Τα 74-1618 (c/n 4827) και 74-1619 (c/n 4833) ήταν της κατασκευαστικής ενότητας 60 (Block 60) και παραδόθηκαν στην ΕΑ επί αμερικανικού εδάφους στις 25 Ιουνίου 1976. Στην Αεροπορική Βάση Ανδραβίδας έφτασαν στις αρχές Ιουλίου του 1976. Ως σήμερα θεωρούνταν ως ξεχωριστή παραγγελία και λανθασμένα δε συνδέονταν με την αγορά του προγράμματος Peace Icarus του 1972.
Το ενδιαφέρον της Τουρκικής Αεροπορίας (THK) για την απόκτηση των F-4E Phantom II ήταν ήδη γνωστό κατά τον χρόνο που η ΕΑ προχώρησε στην παραγγελία των Phantom, τον Μάρτιο του 1972. Λίγους μήνες μετά την ελληνική παραγγελία, η Τουρκία προχώρησε στην προμήθεια 40 F-4E Phantom II μέσω του προγράμματος Peace Diamond, όπως ονομαζόταν από την USAF (γνωστό στην Τουρκία ως Project Typhoon), η παράδοση των οποίων επρόκειτο να ξεκινήσει λίγους μήνες μετά από εκείνη των ελληνικών.
Η παραγγελία των δύο επιπλέον αεροσκαφών Phantom πραγματοποιήθηκε κατά την παραμονή της ελληνικής αντιπροσωπείας στις Ηνωμένες Πολιτείες, με αφορμή την επίσημη τελετή αποδοχής των αεροσκαφών, υπό την ηγεσία του Αρχηγού Αεροπορίας, Αντιπτεράρχου (Ι) Α. Παπανικολάου.
Η προμήθεια των συγκεκριμένων αεροσκαφών δεν αποτέλεσε μια αιφνίδια απόφαση, αλλά είχε ήδη προβλεφθεί ως «δικαίωμα προαίρεσης» (option) στο πλαίσιο της αρχικής συμφωνίας του 1972.
Συγκεκριμένα, το option έδινε τη δυνατότητα στην ελληνική πλευρά να προχωρήσει, σε μεταγενέστερο χρόνο, στην αγορά επιπλέον αεροσκαφών με προκαθορισμένους όρους (όπως τιμή και διαδικασία), χωρίς να απαιτείται νέα διαπραγμάτευση από μηδενική βάση.
Η αποπληρωμή τους προβλεπόταν να πραγματοποιηθεί μέσω του προγράμματος FMS (Foreign Military Sales), δηλαδή του αμερικανικού μηχανισμού διακρατικών πωλήσεων αμυντικού υλικού. Η αύξηση του συνολικού αριθμού των ελληνικών Phantom αποσκοπούσε στην αντιστάθμιση της τουρκικής αριθμητικής υπεροχής των 40 τουρκικών F-4E Phantom II.
Τις επόμενες ημέρες θα ξεκινούσε η αποστολή των αεροσκαφών στην 117 ΠΜ στην Ανδραβίδα, με αμιγώς πληρώματα της USAF. Η σύμβαση προέβλεπε την παράδοση τεσσάρων Phantom τον μήνα.
Το παρόν άρθρο αποτελεί απόσπασμα από τον πρώτο (Α’) τόμο της υπό έκδοση σειράς βιβλίων «Από το Φάντομ στο Phantom». Το έργο πλαισιώνεται από σπάνια έγγραφα και αδημοσίευτο φωτογραφικό υλικό από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα Σταθόπουλου Ι. Δημήτρη.
Κάντε Like στη σελίδα μας στο facebook – ακολουθείστε μας στο X στο linkedin και στο Youtube
