Το F-4 Phantom II δεν είναι απλώς ένα αεροσκάφος για την Πολεμική Αεροπορία. Είναι ένα ολόκληρο κεφάλαιο της ιστορίας της.
Για περισσότερο από μισό αιώνα, το θρυλικό δικινητήριο μαχητικό συνδέθηκε με την αναχαίτιση, τη δίωξη-βομβαρδισμό, την αναγνώριση και την επιχειρησιακή εκπαίδευση γενεών Ελλήνων χειριστών. Από την άφιξη των πρώτων F-4E το 1974 μέχρι σήμερα, το Phantom αποτέλεσε ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά μαχητικά της Πολεμικής Αεροπορίας.
Πίσω όμως από την ιστορία, τις επιχειρησιακές επιτυχίες και τη διαχρονική παρουσία του Phantom υπάρχει και μια πολύ πιο βαριά πλευρά: οι αεροπόροι που δεν επέστρεψαν από την τελευταία τους πτήση.
Με βάση το Λεύκωμα του Πανελλήνιου Συλλόγου Οικογενειών Πεσόντων Αεροπόρων (ΠΑΣΟΙΠΑ), ο κατάλογος των πεσόντων με F-4/RF-4 περιλαμβάνει 24 αεροπόρους μέχρι το 2023. Σε αυτούς προστέθηκαν, στις 5 Σεπτεμβρίου 2026, οι δύο χειριστές του F-4E που κατέπεσε στην Τανάγρα, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στους 26.
Ακολουθεί η χρονολογική καταγραφή των απωλειών, με στόχο την απόδοση τιμής και μνήμης, αλλά και με σεβασμό στις οικογένειες των αεροπόρων μας.
3 Οκτωβρίου 1977: Η πρώτη απώλεια F-4E
Η πρώτη θανατηφόρα απώλεια ελληνικού Phantom καταγράφηκε στις 3 Οκτωβρίου 1977, στη θαλάσσια περιοχή της Σκύρου.
Ένα F-4E της 339 Μοίρας απογειώθηκε από την 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα για αποστολή αναγνώρισης και αναχαίτισης άγνωστου ίχνους. Κατά την επιχείρηση αναχαίτισης αμερικανικών αεροσκαφών που επιχειρούσαν στην περιοχή, το ελληνικό Phantom κατέπεσε στη θάλασσα.
Πλήρωμα:
- Σμηναγός (Ι) Σταύρος Γιαννικάκης – κυβερνήτης
- Ανθυποσμηναγός (Ι) Παναγιώτης Πετρούτσος – συγκυβερνήτης
Ήταν οι πρώτοι Έλληνες χειριστές Phantom που έπεσαν εν ώρα καθήκοντος.
15 Δεκεμβρίου 1982
Πέντε χρόνια αργότερα, η Πολεμική Αεροπορία θα θρηνήσει ακόμη ένα πλήρωμα.
F-4E της 338 Μοίρας Δίωξης/Βομβαρδισμού, της 117 Πτέρυγας Μάχης, κατέπεσε στην περιοχή του Αγίου Ιωάννη Απιδέας Λακωνίας κατά τη διάρκεια διατεταγμένης αποστολής.
Πλήρωμα:
- Υποσμηναγός (Ι) Γεώργιος Κατσίφης – κυβερνήτης
- Ανθυποσμηναγός (Ι) Λάμπρος Σαλβάρας – συγκυβερνήτης
Οι δύο αεροπόροι υπηρετούσαν στην 338 Μοίρα, με έδρα την Ανδραβίδα.
2 Μαΐου 1984
Στις 2 Μαΐου 1984, ένα ακόμη F-4E της 337 Μοίρας χάθηκε στην περιοχή της Όσσας.
Το αεροσκάφος κατέπεσε στο 2ο χιλιόμετρο της επαρχιακής οδού Ανατολής-Αγιάς, με αποτέλεσμα τον θάνατο και των δύο χειριστών.
Πλήρωμα:
- Σμηναγός (Ι) Παντελής Παρασκευάς – κυβερνήτης
- Υποσμηναγός (Ι) Στέφανος Σαρρής – συγκυβερνήτης
Η τραγωδία έμεινε βαθιά χαραγμένη στην ιστορία της 337 Μοίρας και στη μνήμη των συναδέλφων τους.
11 Ιουλίου 1985: Η πρώτη τραγωδία με RF-4E
Τα Phantom της Πολεμικής Αεροπορίας δεν ήταν μόνο μαχητικά κρούσης. Η έκδοση RF-4E αποτέλεσε για δεκαετίες το βασικό μέσο τακτικής αναγνώρισης της 348 Μοίρας.
Στις 11 Ιουλίου 1985, ένα RF-4E της 348 Μοίρας Τακτικής Αναγνώρισης της 110 Πτέρυγας Μάχης κατέπεσε κοντά στους Μελισσουργούς της Πίνδου.
Το αεροσκάφος εκτελούσε εκπαιδευτική αποστολή αναγνώρισης και, σύμφωνα με την καταγραφή του περιστατικού, συνετρίβη έπειτα από απώλεια στήριξης μεγάλης ταχύτητας.
Πλήρωμα:
- Σμηναγός (Ι) Ηλίας Ανδρώνος – κυβερνήτης
- Ανθυποσμηναγός (Ι) Δημήτριος Μάρκου – συγκυβερνήτης
Και οι δύο εντοπίστηκαν νεκροί.
22 Ιανουαρίου 1987: Οι δύο χειριστές που δεν βρέθηκαν ποτέ
Μία από τις πιο μυστηριώδεις και συγκλονιστικές τραγωδίες στην ιστορία των Phantom σημειώθηκε στις 22 Ιανουαρίου 1987.
F-4E της 337 Μοίρας Παντός Καιρού της 110 Πτέρυγας Μάχης κατέπεσε στη θαλάσσια περιοχή της νήσου Ψαθούρας κατά τη διάρκεια άσκησης χαμηλών νυχτερινών αναχαιτίσεων.
Πλήρωμα:
- Σμηναγός (Ι) Βασίλειος Χρηστίδης – κυβερνήτης
- Υποσμηναγός (Ι) Ευάγγελος Ατματζάκης – συγκυβερνήτης
Παρά τη μεγάλη επιχείρηση έρευνας και διάσωσης, ούτε το αεροσκάφος ούτε οι δύο χειριστές βρέθηκαν.
Η υπόθεση της Ψαθούρας παρέμεινε μία από τις πιο τραγικές σελίδες στην ιστορία της 337 Μοίρας.
7 Μαΐου 1987: Δεύτερη τραγωδία με RF-4E μέσα σε δύο χρόνια
Μόλις λίγους μήνες μετά την τραγωδία της Ψαθούρας, η 348 Μοίρα θα έχανε ακόμη ένα πλήρωμα.
Στις 7 Μαΐου 1987, RF-4E της 348 Μοίρας Τακτικής Αναγνώρισης κατέπεσε στη θαλάσσια περιοχή βορείως της Λήμνου, κατά τη διάρκεια άσκησης χαμηλού ύψους. Το αεροσκάφος συνετρίβη αμέσως μετά τη διασταύρωσή του με σχηματισμό A-7H.
Πλήρωμα:
- Σμηναγός (Ι) Αθανάσιος Βουτίδης – κυβερνήτης
- Υποσμηναγός (Ι) Ηλίας Φατμελής – συγκυβερνήτης
Ο Βουτίδης τιμήθηκε πολλά χρόνια αργότερα με μνημείο στην Ιτέα Αλεξανδρούπολης.
20 Αυγούστου 1998
Μετά από περισσότερο από μία δεκαετία χωρίς θανατηφόρο δυστύχημα Phantom, η τραγωδία επέστρεψε το καλοκαίρι του 1998.
Στις 20 Αυγούστου 1998, F-4E της 338 Μοίρας κατέπεσε στη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Άνδρου, κατά τη διάρκεια εκπαιδευτικής αποστολής. Το αεροσκάφος συμμετείχε σε εκπαιδευτική άσκηση αναχαίτισης, στην οποία άλλα Phantom είχαν ρόλο των αμυνόμενων και Mirage 2000 τον ρόλο των εισβολέων.
Πλήρωμα:
- Σμηναγός (Ι) Πέτρος Πολυχρονάκης – κυβερνήτης
- Υποσμηναγός (Ι) Γεώργιος Παπαθανασίου – συγκυβερνήτης
Οι δύο χειριστές έχασαν τη ζωή τους και το αεροσκάφος κατέληξε στη θάλασσα.
17 Ιανουαρίου 2000
Το 2000 αποδείχθηκε ιδιαίτερα βαρύ για τα ελληνικά Phantom.
Στις 17 Ιανουαρίου 2000, F-4E της 339 Μοίρας Παντός Καιρού κατέπεσε στο Ξηροβούνι Βοιωτίας, κατά τη διάρκεια διατεταγμένης αποστολής. Το αεροσκάφος πετούσε σε σχηματισμό και η περιοχή καλυπτόταν από νέφη.
Πλήρωμα:
- Σμηναγός (Ι) Ευστράτιος Γκόλιας – κυβερνήτης
- Υποσμηναγός (Ι) Νικόλαος Νέζης – συγκυβερνήτης
Και οι δύο έχασαν τη ζωή τους.
Το αεροσκάφος κατέπεσε πάνω σε σπίτι, στο οποίο προκλήθηκε πυρκαγιά. Εκεί βρέθηκαν απανθρακωμένα δύο κορίτσια, η Ηρώ Κόλλια, 19 ετών, και η Ειρήνη Παπαχαραλάμπους, 16 ετών.
18 Μαΐου 2000
Μόλις τέσσερις μήνες αργότερα, ένα δεύτερο F-4E χάθηκε.
Το αεροσκάφος της 338 Μοίρας κατέπεσε στην περιοχή της Αντίκυρας Βοιωτίας κατά τη διάρκεια διατεταγμένης πτήσης.
Πλήρωμα:
- Υποσμηναγός (Ι) Κωνσταντίνος Αλεξανδράκης – κυβερνήτης
- Υποσμηναγός (Ι) Πολύκαρπος Μουχτούρης – συγκυβερνήτης
Οι δύο χειριστές έχασαν τη ζωή τους κατά την πτώση.
Έτσι, μέσα σε διάστημα μόλις τεσσάρων μηνών, η Πολεμική Αεροπορία είχε χάσει τέσσερις χειριστές F-4E.
27 Ιουνίου 2002
Δύο χρόνια αργότερα, ακόμη ένα Phantom θα έπεφτε σε ορεινή περιοχή.
F-4E της 337 Μοίρας Παντός Καιρού της 110 Πτέρυγας Μάχης συμμετείχε σε εκπαιδευτική αποστολή COMAO. Το αεροσκάφος προσέκρουσε στο όρος Δίρφυς στην Εύβοια.
Πλήρωμα:
- Σμηναγός (Ι) Κυριάκος Καρακίτσιος – κυβερνήτης
- Υποσμηναγός (Ι) Δημήτριος Κωστόπουλος – συγκυβερνήτης
Και οι δύο αεροπόροι σκοτώθηκαν.
15 Ιουνίου 2004
Στις 15 Ιουνίου 2004 σημειώθηκε η επόμενη τραγωδία με ελληνικό Phantom.
F-4E που συμμετείχε σε εκπαιδευτική αερομαχία της 117 Πτέρυγας Μάχης κατέπεσε στην περιοχή Κελάρια Παρνασσού. Τα συντρίμμια εντοπίστηκαν σε ύψος περίπου 5.500 ποδών.
Πλήρωμα:
- Επισμηναγός (Ι) Κωνσταντίνος Καραθάνος – κυβερνήτης
- Υποσμηναγός (Ι) Εμμανουήλ Σεβαστάκης – συγκυβερνήτης
Οι δύο χειριστές σκοτώθηκαν. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το αεροσκάφος είχε εμπλακεί σε εκπαιδευτική αερομαχία και ξεπέρασε τα αεροδυναμικά του όρια κατά τη διάρκεια ακραίου ελιγμού.
Η απώλεια αυτή έμελλε να είναι η τελευταία θανατηφόρα απώλεια ελληνικού Phantom για σχεδόν δύο δεκαετίες.
30 Ιανουαρίου 2023
Στις 30 Ιανουαρίου 2023, ένα F-4E της 338 Μοίρας κατέπεσε στη θαλάσσια περιοχή περίπου 25 ναυτικά μίλια νότια της Ανδραβίδας, κατά τη διάρκεια εκπαιδευτικής πτήσης.
Πλήρωμα:
- Σμηναγός (Ι) Ευστάθιος Τσιτλακίδης – κυβερνήτης
- Υποσμηναγός (Ι) Μάριος-Μιχαήλ Τουρούτσικας – συγκυβερνήτης
Αρχικά εντοπίστηκε ο Τουρούτσικας, ενώ συνεχίστηκαν οι έρευνες για τον κυβερνήτη. Τελικά επιβεβαιώθηκε ο θάνατος και των δύο χειριστών.
Η τραγωδία βύθισε στο πένθος την Πολεμική Αεροπορία και ολόκληρη τη χώρα, υπενθυμίζοντας με τον πιο σκληρό τρόπο ότι το Phantom παρέμενε ένα αεροσκάφος πρώτης γραμμής, με αποστολές που απαιτούσαν υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και επιχειρησιακής ετοιμότητας.
5 Σεπτεμβρίου 2026: Η τελευταία τραγωδία
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2026, η Πολεμική Αεροπορία βρέθηκε αντιμέτωπη με μια νέα τραγωδία.
F-4E Phantom II της 338 Μοίρας της 117 Πτέρυγας Μάχης, το οποίο συμμετείχε στο Athens Flying Week 2026, κατέπεσε στις 14:55, περίπου τρία ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά της 114 Πτέρυγας Μάχης.
Πλήρωμα:
- Επισμηναγός (Ι) Ιωάννης Μπλέσιας, 40 ετών
- Σμηναγός (Ι) Δημήτριος Πέτρου, 37 ετών
Και οι δύο χειριστές έχασαν τη ζωή τους.
Τα αίτια της πτώσης διερευνώνται από την αρμόδια επιτροπή της Πολεμικής Αεροπορίας και, μέχρι την ολοκλήρωση της έρευνας, δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για τα αίτια του δυστυχήματος.
Με τον θάνατο των δύο αεροπόρων, ο κατάλογος των πεσόντων που συνδέονται με τα ελληνικά F-4/RF-4 ανέρχεται πλέον σε 26. ΑΘΑΝΑΤΟΙ!
Κάντε Like στη σελίδα μας στο facebook – ακολουθείστε μας στο X στο linkedin και στο Youtube
